Minder regels, meer fatsoen

(ingezonden brief, Vrije Tribune: Vrij Nederland, 28 aug. 2004)

Thomas von der Dunk gooit eerst alles op een hoop en constateert vervolgens een paradox (Vrij Nederland, 14/8/2004). Wie genuanceerder probeert te zijn, roept zijn toorn over zich af: de LPF werpt zich volgens hem op als “de spreekbuis van de schizofrene vox populi” want “zij belooft grotere vrijheid en grotere veiligheid tegelijk”. De lage dunk die Thomas heeft van ‘het volk’ en van de LPF laat ik buiten beschouwing maar de vraag die hij stelt, is interessant:
is het mogelijk grotere veiligheid voor burgers te realiseren, of zelfs maar na te streven, zonder tegelijk de oceaan van regels en voorschriften waarin burgers en bedrijven nu al verdrinken, nog dieper, oeverlozer en vervaarlijker te maken? Het fortuinlijke antwoord luidt: ja. Daartoe moet men wel willen inzien dat er regels en regels zijn. Het ontslagrecht en “hoe nat een glazenwasser mag worden” zijn immers van een andere orde dan de regels met betrekking tot brandgevaar en explosievenopslag. Het is zinvol met name die regels te behouden die ervoor moeten zorgen dat het gedrag van een burger of groep burgers de veiligheid en het welzijn van anderen niet in gevaar brengt. Het grootste gevaar dat je loopt door welstandscommissies af te schaffen, is dat Nederland meer gaat lijken op omliggende landen. Daar lijkt me mee te leven! Zonder verplicht middenstandsdiploma ontstaat beunhazerij, vindt Von der Dunk. Welnu, op basis van een rijke ervaring met gediplomeerde en gecertificeerde beunhazen durf ik de stelling aan dat regels van overheidswege wat dit betreft geen soelaas bieden. Gedragscodes en kwaliteitsbewaking kun je het best overlaten aan brancheverenigingen en aan de markt (en daarnaast is er natuurlijk gewoon de wet, die de grens tussen beunhaas en oplichter bewaakt!) Wat Nederland nodig heeft, is een kleinere, bescheiden overheid die haar beperkte en haalbare takenpakket serieus neemt. Maar wat Nederland nog veel meer nodig heeft, is gemeenschapszin, persoonlijke verantwoordelijkheid en fatsoen. Dat zal niet lukken in een paar jaar, en zelfs niet in een paar kabinetsperiodes, maar het zal beslist nooit lukken zolang onze samenleving in de houdgreep blijft van bureaucraten die belang hebben bij het in stand houden van de status-quo. Zij zien liever afhankelijke kuddedieren dan zelfstandige burgers en - zelfs Thomas von der Dunk ontkent het niet - liever méér regels dan minder.

Hans Aniba
Voormalig voorzitter LPF-Den Haag