Hans Aniba Weblog (Opinies)

2009-11-04T19:00:00.001+01:00

Bezoek ook mijn andere blog: Hans Aniba (stukjes)
en www.taaltraining.nl

Professor Begemann: Ik geloof niet dat er een klimaatcrisis is from Theo Richel on Vimeo.

Nieuwe veren?

2007-08-05T14:40:00.000+02:00

De hoogste tijd om mijn opinieblog nieuw leven in te blazen ! Ik zie dat de laatste tekst alweer dateert van december 2005.
Ik heb in de tussentijd wel tekstjes geschreven, maar die waren meestal niet zo opiniërend of politiek; zij zijn te bewonderen (of niet natuurlijk – het tegenovergestelde van bewonderen schiet me zo gauw niet te binnen) op http://hans-aniba-stukjes.blogspot.com
Dank aan PvdA-spindoctor (ex-spindoctor?) Jacques Monasch want hij is het die me wakker heeft gekust uit mijn politieke winterslaap.
Monasch publiceerde onlangs het manifest ‘Zeven Nieuwe Veren. Zo kan het niet langer met de PvdA’ (www.volkskrant.com/bijlagen/zevennieuweveren.pdf).

Zeven Nieuwe Veren is een pleidooi voor een sociaal democratische koers en politieke regie van, respectievelijk binnen de PvdA. De titel is een verwijzing naar Wim Koks oproep aan de partij om haar ideologische veren af te schudden (1995).
Soms schrijft Monasch “sociaal democratisch” en soms “sociaal-democratisch” (met een streepje). Dat lijkt een detail of een slordigheidje maar is toch niet geheel zonder betekenis. Ik kom daar nog op terug.

Het zal duidelijk zijn: volgens Monasch kan zijn partij niet zonder ideologische veren. Hij was destijds geen tegenstander van het afschudden van de oude, die nog dateerden uit de periode Den Uyl, maar hij vindt het nu toch zoetjesaan tijd dat er iets nieuws voor in de plaats komt, en hij ziet de massale gang van de Nederlandse kiezer naar de rechter- en linkerflank van de politiek als een bevestiging daarvan.

Eens kijken dus hoe dat nieuwe verenpak van de PvdA er volgens Monasch precies zou moeten uitzien. Mijn belangstelling gaat daarbij vooral uit naar de eerste zes ‘veren’, want veer nummer zeven (‘Tijd voor politieke regie’) is weliswaar interessant maar van een heel andere orde dan de andere. Die zevende veer is namelijk niet zozeer een ideologisch inzicht, een politiek standpunt of een politieke aanbeveling, maar veeleer een interne oproep om herinrichting van de partijorganisatie en (tijdelijke) herwaardering van de rol van de partijvoorzitter. Als je wat cynischer bent ingesteld, zou je het ook kunnen zien als een motie van wantrouwen tegen de huidige partijleider. Hoe dat ook zij, reden genoeg om veer nummer zeven hier buiten beschouwing te laten.

4 x O.K.

Bij maar liefst vier van de resterende zes punten heb ik na lezing meteen een dikke O.K. in de kantlijn genoteerd ...
Oppassen geblazen dus, want als de lijn Monasch het wint, val ik straks zo maar in de categorie PvdA-sympathisanten!
Da’s wel even schrikken …

Maar bij veer 1 (Sociaal-democratie betekent sturen, ingrijpen, stimuleren en zelf nadenken) en veer 3 (Inkomenssolidariteit en arbeidsparticipatie) liggen de zaken toch lastiger, dus laten we met die twee beginnen.

“Sociaal-democratie betekent sturen, ingrijpen, stimuleren en zelf nadenken”: tja, dat zal wel. Het zou in elk geval (o.a.) al die dingen moeten betekenen. Bij deze uitspraak schreef ik in de kantlijn wat zuinigjes: ‘O.K. maar gratuit’. Ik heb er twee problemen mee. Het eerste is dat je precies hetzelfde kan zeggen over de christen-democratie en zélfs over het moderne liberalisme. Want laten we eerlijk zijn, er is wat afgestuurd en ingegrepen en gestimuleerd (en vooruit: ook nagedacht) in naoorlogs Nederland. En zonder ook maar iets af te willen doen aan het belang van Vadertje Drees, Ome Joop den Uyl en verenschudder Kok, het valt toch niet te ontkennen dat de dienst op en rond het Binnenhof altijd minder is uitgemaakt door de PvdA dan door de christen-democraten en liberalen. Ik wil maar zeggen: die waren en zijn ook niet vies van een potje sturen en stimuleren. Zelfs op de rechtervleugel van de VVD zal je niet veel mensen aantreffen die van mening zijn dat er voor de overheid in onze complexe samenleving in het geheel niets te sturen, in te grijpen of te stimuleren valt, al geef ik toe dat ze daar deels andere antwoorden, hopelijk ook wezenlijk andere antwoorden, zullen geven op vervolgvragen als: hoeveel en wat moet er worden gestuurd, en wat juist niet? hoe? door wie precies? en wat mag ’t kosten?

Streepje

Sinds 1989 is iedereen liberaal. Dat is waar. Maar iedereen is tegenwoordig ook sociaal en democratisch. Welke Nederlandse politieke partij is tegen sociale wetgeving? Welke is antidemocratisch?
Alleen al om die reden valt Monasch’ eerste punt inderdaad in de categorie vedergewicht.

Dat brengt ons op het streepje. Dat iedereen tegenwoordig democratisch is en ook in meer of mindere mate sociaal, betekent beslist niet dat iedereen sociaal-democraat is. Sociaal-democratisch is in de politieke praktijk natuurlijk veel meer dan sociaal plus democratisch. Ziedaar mijn tweede probleem met de openingsstelling van Monasch.

Sociaal-democraten (mét streepje) stammen natuurlijk uit de socialistische familie. Sociaal-democraten over de gehele wereld accepteren weliswaar de markt en het particulier ondernemerschap, maar niet zelden enigszins contre coeur. In die haat-liefde verhouding met het kapitalisme kan nu eens de liefde domineren (Blair, New Labour), dan weer de haat (tegenwoordig minder makkelijk voorbeelden van te vinden maar we hoeven toch niet zo heel ver weg of terug te gaan: de PvdA van Den Uyl, Old Labour, Frankrijk onder Mitterand, de Duitse SPD tot, laten we zeggen, het vertrek van Oskar Lafontaine in 1999, en in Nederland tegenwoordig natuurlijk Marijnissens SP). In elk geval leggen sociaal-democraten en socialisten doorgaans meer nadruk dan hun politieke concurrenten op zaken als:
1. regulering van de markt ter bescherming van de belangen van m.n. werknemers (vakorganisaties), uitkeringsgerechtigden en consumenten;
2. in stand houden of uitbreiden van het systeem van sociale zekerheid;
3. onderwijs en gezondheidszorg voor alle burgers door middel van
overheidssubsidie;
4. sociale wetgeving (minimumloon, arbeidsomstandigheden, ontslagbescherming ...);
5. milieuwetgeving;
6. wetgeving tegen xenofobie, racisme, fundamentalisme,
achterstelling van vrouwen en homoseksuelen;
7. buitenlands beleid gebaseerd op ‘internationale solidariteit’
(ontwikkelingssamenwerking, maar bijvoorbeeld ook militaire
vredesoperaties,humanitaire interventie e.d.);
8. relatief hoge (progressieve) belastingen om e.e.a. te financieren
(het draagkrachtbeginsel: ‘sterkste schouders, zwaarste lasten’).

Let wel, elk van die punten kun je afzonderlijk ook tegenkomen bij andere partijen. En je zult ze ook bij geen enkele sociaal-democratische club allemaal aantreffen, en ze worden zeker niet allemaal even belangrijk gevonden. Maar dit geeft een idee van waar je op moet letten bij het scheiden van het liberale en christen-democratische kaf van het sociaal-democratische koren (of vice versa !).
Zouden we géén van deze punten terugvinden in het manifest van Monasch, dan is de vraag of de nieuwe PvdA die hem voor ogen staat, überhaupt nog sociaal-democratisch mag worden genoemd, of dat hij gewoon accepteert dat de partij sociaal en democratisch is, net als bijvoorbeeld VVD en CDA.

Hoe niet ?

“Sociaal-democratie betekent sturen, ingrijpen, stimuleren en zelf nadenken.” Een belangrijke veer, anders zou de opsteller van het stuk er niet mee beginnen. Maar hij blijft erg vaag over wat dit nu precies moet inhouden; twee dingen in elk geval niet:
1. De politiek mag, waar het de aanpak van problemen met publieke middelen betreft, niet op afstand komen te staan van de dagelijkse praktijk. Uitbesteden aan bijvoorbeeld bedrijven mág, maar “altijd met de mogelijkheid om contractpartners af te rekenen op voortgang en resultaat”. Er dient sprake te zijn van permanente bemoeienis met de uitvoering van het beleid en van permanente improvisatie.
Fair enough, zou ik zeggen …
2. De partij dient zich niet langer te vereenzelvigen met “ambtelijke bureaucratieën, grote instituties en onbewegelijke verdragen.”
Kortom, een eigentijds pleidooi voor een klein maar effectief centraal ambtelijk apparaat (vgl. Fortuyn !). Iedere Nederlander betaalt van elke euro die hij ontvangt, ten minste zo’n 35 cent belasting; in ruil daarvoor mag hij een “5-sterren bestuur” verwachten (veer nr. 2).
Maar hoe bereik je dat ? En is de PvdA, gezien haar geschiedenis en de samenstelling van haar kader en achterban, nou echt de aangewezen groepering om het te bewerkstelligen ?
Op deze vragen krijgt men in het stuk van Monasch geen bevredigend antwoord.
Hij geeft vooral aan hoe het niet moet : niet via de vrije markt (althans niet alleen via de markt - alsof er ook maar iemand is in Nederland die dat anno 2007 zou propageren!), maar ook niet d.m.v. het instrument van het planningssocialisme, want dat ouderwetse instrument noemt hij bot. En óók niet per se door alsmaar verder gaande decentralisatie, want “dat leidt te vaak tot een kopie van hetzelfde probleem.”
Maar nogmaals: hoe moet het dan wél ?

Mandarijnen & Liberalen

De schrijver van het manifest blijft het antwoord schuldig. Ja, er moet binnen de partij een nieuwe mentaliteit komen. Maar da’s juist zo lastig in een typische bestuurderspartij als de PvdA!

En dat realiseert Monasch zich ook wel, want hij weet precies te vertellen wie zo’n nieuwe mentaliteit en die hoognodige nieuwe aanpak binnen de partij blokkeren: de “liberalen” en de “mandarijnen”.
Wie die mandarijnen zijn, weet ik wel. Ik noem ze altijd regenten, maar what’s in a name?
De lijst van PvdA-sauriërs is eindeloos: Ed van Thijn, Jacques Wallage, Jos van Kemenade, Klaas de Vries, Job Cohen, Max van den Berg, Ruud Vreeman enz. enz. enz. En tot voor kort ook de zo rap van de tongriem gesneden Veluwse villabewoner Marcel van Dam (schurkt nu tegen de SP aan ). En last but not least natuurlijk de onvermijdelijke Jan Pronk (tot mijn grote verbazing onlangs door PvdA-jongeren weer naar voren geschoven als kandidaat-partijvoorzitter).

Maar die liberalen ? Die zijn er vast ook, maar van deze stroming wordt hier toch wel een beetje een karikatuur gemaakt: “Binnen de PvdA zou niet langer een dominante plaats moeten worden gegeven aan liberalen die ongeremd de globalisering roemen, te pas en te onpas militair willen ingrijpen, het marktmechanisme als zaligmakend accepteren, met dédain spreken over problemen in het dagelijks leven van mensen en bijvoorbeeld alsnog de Europese grondwet zonder referendum aan de Nederlandse bevolking willen opdringen.”

Nou, nou, wat minder mag ook wel, dacht ik toen ik dit las.

En deze horror-‘liberalen’ nemen momenteel kennelijk zelfs een dominante positie in binnen de partij (samen met de ‘mandarijnen’) ...
Geef toe, het maakt razend nieuwsgierig naar wie dit dan zijn …
Felix Rottenberg ? De mannen van Niet Nix ? Iemand als Rick van der Ploeg?
Of Bram Peper ? (Die is misschien wel mandarijn en liberaal tegelijk.)
Maar die hebben allemaal toch niet zo veel (meer) in de partijpap te brokkelen anno 2007?
Of bedoelt Monasch eigenlijk vooral Wouter Bos zelf ?
En waarom noemt hij deze lieden eigenlijk liberalen?
O ja natuurlijk, ze roemen de globalisering en ze verklaren de markt zalig.
Maar die andere dingen? Ook allemaal héél erg natuurlijk,
maar zijn die nou typisch liberaal …?
Doorgeslagen internationaal interventionisme en militaire zelfoverschatting, dédain voor de gewone man, drammerig doen over de Europese grondwet ….
Of wordt dat allemaal juist weer aan de ’mandarijnen’ toegedicht …?

Monasch gooit wel heel erg veel op een grote hoop, ook al begrijp ik best wel een beetje wat hij bedoelt en vind ik veel van wat hij zegt sympathiek : onderwijzers, verzorgers en agenten centraal stellen, de papier- en regeldruk verregaand terugdringen - wie streeft er niet naar?
Maar voor de PvdA is dit wel een forse draai !

Want ook al hebben CDA en VVD de nodige stenen bijgedragen aan de krankzinnige regeldruk in ons land, en aan de dramatische teloorgang van het onderwijs, toch zijn dit typisch zaken waar een dikke PvdA-handtekening onder staat.
Maar goed, men leert van zijn fouten en mag, nee moet ze proberen te herstellen, dus mij zul je niet horen mopperen …

Behalve dan over de opmerkelijke en aanhoudende afwezigheid
in dit pamflet van ‘het Hoe’….

Madurodam

Echt ‘de-PvdA-als-vanouds’ wordt het bij het tussenkopje ‘De PvdA moet weer zelf leren nadenken en handelen’. Dat blijkt namelijk vooral te verwijzen naar de internationale politiek die de PvdA en Nederland zouden moeten voeren: “op internationaal gebied moet de PvdA zich niet verschuilen achter instituties en verdragen. Moet een veto van China in de Veiligheidsraad onze mening en eventueel acties in bv. Darfur beslissend bepalen?”

Ach gossie, de op-één-na grootste partij van Madurodam waarschuwt Peking voor de
allerlaatste keer … !!!

De inzet van Nederlandse troepen in Irak en de steun van de PvdA aan die actie zitten Monasch buitengewoon dwars. Plotseling snuif ik de geur op van ouderwets anti-Amerikanisme … Maar ja, je zal je als sociaal-democratie érgens op
moeten onderscheiden … En symboolpolitiek is ook politiek. Toch ?

Maar tegelijk worden er in Zeven Nieuwe Veren wel zeer wijze woorden gezegd (volgens ondergetekende natuurlijk nog altijd) over de relatie Den Haag-Brussel en over militaire interventies in het algemeen: “Moet een doorgeschoten Europese grondwet en Brusselse bureaucratie bepalen wat wij wel of niet mogen op ons eigen grondgebied?”
En: “Militaire interventies zullen (…)minder moeten stoelen op de illusie dat langdurige aanwezigheid effect zal hebben. Dat geldt met name in landen met een geheel andere cultuur en ontwikkelingsperspectief.”
En verderop in het manifest: “Goed dat we naar Afghanistan zijn gegaan, maar straks is een ander aan de beurt. Nederland heeft een buitengewoon belangrijke taak op zich genomen door deel te nemen aan de vredesopbouwmissie in Afghanistan. Een terecht besluit. Immers, Afghanistan was, anders dan Irak, het broeinest van internationaal terrorisme (…). Bij onze internationale verantwoordelijkheden, past ook de verantwoordelijkheid van andere staten. Dat betekent dat na het aflopen van deze termijn, een ander land onze belangrijke taak overneemt.”
Ik ben het hiermee eens maar vind wel dat Monasch dit soort details (beleidskwesties die nu ‘toevallig’ actueel zijn) beter buiten dit betoog over de algemene koers van de sociaal-democratie had kunnen houden.

Verzorgingsstaat

De andere veer waar ik niet ‘O.K.’ bij had genoteerd, was nummer drie: ‘Inkomenssolidariteit en arbeidsparticipatie’. Vooral die eerste term klonk mij bekend - en nogal suspect - in de oren …
Opmerkelijk: ook hier weer een combinatie van gezond realisme (we moeten de verzorgingsstaat betaalbaar houden) en linkserige symboolpolitiek (géén inkomensenclaves voor een kleine elite !). PvdAers kunnen het nu eenmaal gewoon niet hebben dat sommigen meer talent of energie of mazzel hebben dan anderen, en soms dus ook meer geld. Tja, de een is dik, de ander dun. En een wereld zonder storm, migraine, mazelen en zwaartekracht zou ook leuk zijn …. Get a life. C’est la vie !

“De financiering van de verzorgingsstaat is gebaseerd op een brede en substantiële stroom van inkomsten uit belasting en premies en het beperken van de voorzieningen tot hen die het echt nodig hebben. Dat kan alleen als onze arbeidsparticipatie optimaal is en dat is ze allesbehalve.” Helemaal mee eens! Maar een paar woorden over ‘het Hoe’ waren ook hier wel op hun plaats geweest. En waarom niet ook iets gezegd over een eventueel renoveren (afslanken) van het verzorgingsgebouw? Of zijn alle steun- en stimulerings- en subsidieregelingen even belangrijk ? Geen woord hierover. En evenmin over het heetste hangijzer van allemaal: voor wie waren al die arrangementen oorspronkelijk ook al weer bedoeld? Ja, nee, voor wie het ECHT NODIG HEEFT. Dat snap ik: arbeidsparticipatie, eigen broek ophouden, eigen verantwoordelijkheid eerst, wie werken kan, dient te werken voor zijn geld. Het is natuurlijk gemakkelijker gezegd dan gedaan, maar hier zijn Monasch en ik het in elk geval ook al weer roerend over eens.

Maar twee hoe-vraagjes dan toch nog:
ten 1e (het wordt vervelend): hoe ga je de bokken die het ECHT nodig hebben, scheiden van de schapen die het niet nodig hebben (of andersom, daar wil ik vanaf wezen; zo thuis ben ik nou ook weer niet in De Schrift).
En ten 2e : hoe denk je het Nederlandse verzorgingsapparaat af te schermen voor een onbeperkte instroom van nieuwe kansarmen en potentiële kansarmen uit andere landen en werelddelen ? Voor dit gigantische probleem is zelfs nog niet het begin van een oplossing bedacht, hoe hard de Haags elite ons ook wil doen geloven dat het de goede kant opgaat met de integratie en dat de jaren van het Multiculturele Drama al weer ver achter ons liggen.
Stug doordweilen maar en niet teveel letten op de kraan (pardon, hoezo 26.000? plus 14.500 nieuwe asielaanvragen per jaar, plus de instroom van Polen en binnenkort ook van nieuwe EU-genoten uit Roemenië en Bulgarije …). Vind je het dan gek dat het idee ontstaat “van een luie sociaal-democratie die op zoek gaat naar extra inkomsten in plaats van naar structurele oplossingen van een collectief financieringsprobleem” ?

Partij van de Afgunst

Geen antwoord dus op de hierboven gestelde structurele vragen. Sterker nog: Monasch stelt de vragen niet eens. Maar wel weer lekker zaniken over die afschuwelijke topinkomens. Zoals gezegd: symboolpolitiek is ook politiek ... Monasch' gedroomde, vernieuwde PvdA komt hier geen stap verder dan de oude Partij van de Afgunst. Georganiseerde solidariteit ? Ja, gooi het maar in m’n pet. Georganiseerde jaloezie zal hij bedoelen !
En ik begrijp dat gezanik ook niet want allereerst zijn die hoge bonussen vaak een teken van een groeiende en bloeiende economie en ten tweede …. hoeveel procent van die topinkomens vloeit ook alweer meteen weer terug in staatskas ? Precies : 52% !!!!
Maar nee hoor, de helft is niet genoeg voor Monasch – verder afromen, fiscaliseren die handel. Net zoals het voor Pvda-minister Jacqueline Cramer ook niet genoeg is dat mensen die onzuinig omspringen met energie, daarvoor boeten door hogere gas- en electra-kosten. Nee, daar moet nog een straf of een boete of een
maatregel overheen …

Inkomenssolidariteit ? Ja, duh ! Ik vrees dat het hier toch gewoon om ordinaire ouderwets-socialistische nivellering gaat.

Dat van die groeiende en bloeiende economie gaat overigens alleen op voor de topinkomens in het marktsegment. In Neerlands ruim bemeten publieke en semi-publieke sectoren worden eveneens stevige salarissen en bonussen en ontslagpremies getoucheerd – en daar is de samenhang met goede resultaten vaak ver te zoeken. Een van de eerste dingen die Wouter Bos zei toen hij eindelijk zijn ministerspetje op had, was dat de topinkomens in de private sector voor de overheid nu eenmaal lastig aan te pakken zijn (jammer, jammer, jammer…). Maar hij vergat erbij te zeggen dat die 52% sowieso al binnen zijn. En hij vergat er ook bij te zeggen dat de overheid in de publieke en semi-publieke sfeer wel degelijk het nodige in de pap te brokkelen heeft. Maar wedden dat daar ook in 2010 nog steeds veel heren (en ook een paar dames) zullen rondhuppelen die een veelvoud verdienen van het salaris van de heren Bos en Balkenende ?

En verder ?

Goed, dat waren dus veren 1 en 3. Wat blijft er dan nog over ? Waar ben ik het gewoon mee eens (of althans grotendeels mee eens)?

- Nationale identiteit én internationale oriëntatie (veer 4)(die twee hoeven elkaar, zo stelt Monasch terecht vast, niet uit te sluiten)
- Zorgdragen voor eerste klas collectieve voorzieningen (veer 2) (let wel op de volgorde: onderwijs, gezondheidszorg, sportvoorzieningen én …. veiligheid. Je zou toch denken dat veiligheid voor alles komt - en dat sportvoorzieningen van een heel andere orde zijn dan veiligheid, onderwijs en gezondheidszorg, maar goed …)
- Demontage van de grootschaligheid (nr. 5)
- Respect voor de problemen van burgers (nr. 6)(een open deur zou je zeggen, maar dat valt tegen hoor ...)

Klinkt dat allemaal bekend, zegt u ? Klopt! Dat heeft iemand niet zo lang geleden al eerder bepleit. Zijn naam begint met een F. Ene meneer V.d. G. heeft hem kaltgestellt en zijn fans en epigonen, in haast benoemde clubgenoten en would-be opvolgers hebben hem te schande gemaakt. Tja ...

Verwacht geen Margot Kranenburgje van mij: ik zal voorlopig geen lid worden van de PvdA en mijn stem krijgen ze ook niet. Daarvoor staat de smaak van de partij me nog altijd te zeer tegen. Maar een stap in de goede richting doet Monasch met dit manifest m.i. wel. (Zie in dit verband ook het recente pamflet van Joost Zwagerman ‘De schaamte voor links’ en ‘Geloof in de ondernemende kracht van mensen’, een wat slordig geschreven stuk van een aantal ondernemers binnen de PvdA
– ja, die bestaan!)

Van de acht aan het begin van dit stuk genoemde historische lakmoespunten komen er in Monasch‘ pleidooi elk geval vier expliciet aan de orde. Ook al zoekt hij soms de randen op, een sociaal-democraat (met streepje) is hij en blijft hij.

Linkervuist in de lucht, maar reeds met een knipoog
;-)
London, voorjaar 1989. Schrijver dezes bij het graf van K. Marx, kort voor hij liberaal werd (schrijver dezes wel te verstaan!)

*****************

INHOUD

2007-08-01T13:00:00.000+02:00

********************

(Naar het eind van deze lijst: Ctrl-End)

Tegen de haat
December 2005. Reactie op columns van Anil Ramdas en Elsbeth Etty.

Liberale democratie en immigratie
Oktober 2005, n.a.v. “Een liberale democratie is niet cultureel neutraal” (NRC Handelsblad 1/2 oktober 2005), samenvatting van Francis Fukuyama's Nexus lezing “The future of democracy. Culture and immigration”.

Geluidsterreur
(Opgedragen aan Burgemeester Deetman; verkort opgenomen in: AD Haagsche Courant van 13 sept. 2005 (katern Dichtbij, rubriek Lezersplein, Brief van de dag).

Tolerantie en menselijke waardigheid volgens Micha de Winter
(N.a.v. art. van Micha de Winter, "Code van de straat ondermijnt democratie", in NRC Handelsblad van 20/21 augustus.)

De democratie redden?
(N.a.v. “Red de democratie van de democraten. Het kwantitatieve misverstand”, Chris van der Heijden in Vrij Nederland, 11 juni 2005.)

Autoriteit ?
(Over al dan niet aaneenschrijven; verkort opgenomen in Onze Taal, sept. 2005)

Wat willen wij?
(een A4tje)

Brief van 12 aug. aan het (toenmalige) hoofdbestuur van de LPF

Minder regels, meer fatsoen
(Vrij Nederland 28 aug. 2004, ingez. brief n.a.v. ‘De regelparadox’ van Thomas von der Dunk in VN, 14 aug.)

Retro-tornado
(Impressie lezing prof. dr. Bob Smalhout, donateursavond Edmund Burke Stichting 21 juli 2004)

Appels & peren, & bananen, kersen, kiwi's ...
(N.a.v. presentatie mw. Edy Seriese van het Indisch Wetenschappelijk Instituut tijdens de Indische Studiedagen, Pasar Malam)

Gedroomde verwarring
(Reactie op “De conservatieve verwarring” van Pieter Hilhorst, Vrij Nederland, 3 juli 2004)

Lijpstal ziet sterretjes
(N.a.v. uitspraken van Hans Dijkstal)

Verdeelde Stad
(N.a.v. ‘Gedeelde Stad’, speciale bijlage v.d. Haagsche Courant; verkort afgedrukt in Haagsche Courant 5 juni 2004)

Zieltogend links-liberalisme
(N.a.v. “Het jacobijnse liberalisme”, hoofdartikel NRC Handelsblad 8 mei 2004)

Linkse oplossing ?
(Reactie op “De linkse oplossing ” van Thomas von der Dunk in Vrij Nederland, 17 januari 2004)

Wat in het hoofddoekjesdebat ontbreekt
(Verkorte versie: Haagsche Courant 16 april 2004 onder de titel "We draaien om de hete brij heen")

Fatsoen
(over Geert Mak en de Cie. Blok; verkort in: Haagsche Courant, 18 maart 2004)

Hulp die niet helpt
(N.a.v. Afrika-lezing van Roel van der Veen voor de Edmund Burke Stichting, 24 juni 2003)

Van rechtse utopieën, de dingen die niet kunnen
(juli 2002)

Les Misérables
(2000)

(Terug naar het begin van de inhoudsopgave: Ctrl-Home)

Autoriteit

2006-01-01T15:25:00.000+01:00

Chinese Eet Huis, Turks Pizza Koerier. Je ziet het wel eens staan op ramen van horecagelegenheden. Het zij de ondernemers in kwestie vergeven: Nederlands is niet hun moedertaal (en hun gerechten zijn schappelijk geprijsd!).

Maar wat te denken van de “Voedsel en Waren Autoriteit” ? Wordt daar inderdaad de Nederlandse overheidsorganisatie mee bedoeld die toeziet op de veiligheid van voedsel en waren ? De Voedsel- en warenautoriteit dus ?

Of hebben wij hier te maken met een flink uitgevallen snackbar, waar je voedsel (sorry, Voedsel) kunt vinden, en wellicht zelfs nuttigen, en die toevallig een pand deelt met iets mysterieus dat zich “Waren Autoriteit” noemt ? Nee, want “Voedsel en Waren Autoriteit” valt niet alleen te lezen op het bord boven de ingang, maar ook op http://www.vwa.nl/ en naar ik vrees ook in menig brochure en op dozen vol eveneens van onze zuurverdiende belastingcenten betaald briefpapier !

En mocht u nu denken dat al die maffe hoofdletters en al die los geschreven woorden die aan elkaar vast horen, te wijten zijn aan de invloed, of zelfs maar enigerlei kennis van het Engels, dan kan ik u troosten (c.q. moet ik u teleurstellen), want de VWA is gevestigd in een imposant nieuw pand aan de Prinses Beatrixlaan te Den Haag dat luistert naar de naam CentreCourt. En daar zou bijvoorbeeld een Brit toch weer een paar seconden naar moeten kijken alvorens het muntje valt.

Nog een hele prestatie dat deze hoge 'Autoriteit' er op http://www.vwa.nl/ niet PrinsesBeatrixLaan of
PrinsesBeatrix Laan of Prins Es Bea Trix Laan of iets dergelijks van heeft gemaakt !

(verkort opgenomen in Onze Taal, sept. 2005)

Tegen de haat

2005-12-31T13:43:00.000+01:00

‘De nieuwe zieligen’ en ‘De normaliteit van de haat’, twee columns in NRC Handelsblad, op twee opeenvolgende doordeweekse dagen in december 2005. In het eerste artikel schrijft Anil Ramdas de verkiezing van ‘ijzeren Rita’ Verdonk tot beste politicus van het jaar toe aan “autochtonen die het uit nauwelijks verhuld racisme fantastisch vonden dat vreemdelingen uit het land werden gegooid.” In de kwestie van de Kongolese asielzoekers moest de minister volgens hem in de Kamer “een zware knieval maken om datgene waarvoor de rest van de samenleving juist juicht.” En in haar artikel over haat maakt Elsbeth Etty ons eerst deelgenoot van haar boosheid en verdriet over twee leerlingen van een scholengemeenschap in Enschede, die op een condoleance-site naar aanleiding van het overlijden van twee medescholieren hadden geschreven: “Weer twee Turken minder” ... Van die volstrekt begrijpelijke boosheid en dat verdriet komt ze vervolgens, via de Schipholbrand, ook uit bij Rita Verdonk. Die weigerde na de brand om op humanitaire gronden uitzonderingen te maken ten aanzien van de overlevende asielzoekers en Etty vraagt zich af of dát wellicht de reden is “dat mevrouw Verdonk op dit moment volgens opiniepeilingen de populairste minister is”. Een retorische vraag, want volgens de columniste is Verdonk de “personificatie van de haat” en hebben degenen die verlekkerd denken “weer elf asielzoekers minder”, haar tot hun kampioen uitgeroepen.

Hoeveel echte racisten, al dan niet verhuld, zouden er anno 2005 nou rondlopen in Nederland? Let op, ik heb het niet over xenofoben (met een afkeer van alles wat vreemd is) en etnocentristen (die de neiging hebben om de sociale groep waartoe ze behoren, te beschouwen als enige referentiepunt bij de beoordeling van andere groepen). Dáár zijn er vast meer van in ons land - en als je de woorden ‘alles’ en ‘enige’ uit de definities weglaat zelfs véél meer! Nee, het gaat me om racisten. Mensen dus die zich inderdaad verkneukelen als bekend wordt dat afgewezen asielzoekers terug in Afrika worden opgepakt, gevangen gezet en wellicht zelfs gemarteld. Mensen die het een fijne gedachte vinden dat er elf asielzoekers, of althans elf gedetineerden van buitenlandse afkomst, levend zijn verbrand … Racisten, kortom.

Een racist is iemand die van mening is dat het biologische begrip ras ook van toepassing is op mensen, en vindt dat één specifiek ras (meestal het zijne/hare !) superieur is aan andere. Mijn eigen definitie, ik geef het toe, maar een die niet strijdig is met wat de online encyclopedie Wikipedia en Van Dale’s Groot woordenboek van het hedendaags Nederlands erover zeggen – u kunt het nakijken.

Je kunt twisten over de vraag of die twee Enschedese pubers racisten zijn, of misschien potentiële racisten. In elk geval zijn ze harteloos en misselijkmakend, daarover hoef ik niet lang na te denken. Eeuwenlang bestond de wereld in overgrote meerderheid uit xenofoben, etnocentristen en racisten, alleen heette dat toen nog niet zo. In het westen duurde dit tot ruim na de Tweede Wereldoorlog, misschien wel tot aan de opkomst van het begrip holocaust zo’n dertig jaar later. En in de niet-westerse wereld zou ik ze ook heden ten dage niet graag de kost geven, die xenofoben, etnocentristen en racisten! Het is juist die onvermijdelijke associatie met de holocaust die woorden als racist en fascist zo geliefd maakt als wapen in het politieke debat (fascist: militante nationalist en antidemocraat, meestal volgeling van één sterke man of één sterke partij die streeft naar absolute macht over de gehele maatschappij en daarbij geweld niet schuwt). Voor Anil Ramdas en Elsbeth Etty is het eenvoudigweg niet voorstelbaar dat je kritisch kunt zijn jegens hun jarenlang beleden, nee, aanbeden ideaal van De Multiculturele Samenleving, en dus positief jegens het vreemdelingenbeleid van het huidige kabinet, zonder daardoor meteen in de categorie ‘racist/fascist’ te vallen. En toch zou dat wel eens de opvatting kunnen zijn van de meerderheid der Nederlanders. Wat een fout volk, zeg …

Elsbeth Etty heeft overigens wel een sterk punt in haar kritiek op Wessel te Gussinklo’s ‘Brief aan mijn apotheker’ (Trouw, 17 december). Te Gussinklo durft een stem te geven aan het huidige onbehagen van velen wanneer zij, letterlijk, oog in oog staan met zichtbare belijders van de islam: hoe staat deze persoon ten opzichte van het fundamentalisme en de moordzucht van sommige fundamentalisten ? Vóór? Tegen? Begrijpend? Bang? Persoonlijk vind ik dat ondernemers in Nederland wel degelijk eisen mogen stellen aan de kleding van hun personeel (en in de horeca zelfs van hun klanten) zonder het hierboven besproken stempel opgedrukt te krijgen. Maar Etty constateert terecht dat het niet aangaat iemand te veroordelen wegens deze dracht, en wegens het zichtbaar behoren tot een bepaalde sociaal-culturele groep, zonder zelfs maar een woord te hebben gewisseld met de persoon in kwestie. Te Gussinklo’s betoog had inderdaad aan kracht gewonnen als hij ons meer had kunnen vertellen over deze apothekersassistente en misschien zelfs over de overwegingen van haar werkgever. Daarmee is hij echter nog geen racist. En om deTrouw-bijlage Letter & Geest nou meteen weer uit te schelden voor “een riool van haat tegen moslims “… Wellicht volgt er nog een antwoord op de brief en ontstaat er een dialoog. Dat zou Elsbeth Etty, die zo tégen haat is, vast mooi vinden!

Liberale democratie en immigratie

2005-11-01T13:43:00.000+01:00

Amerikaanse toestanden: het is een uitdrukking die links en linksig Nederland al jaren in de bek bestorven ligt. Een soort folkloristische Pavlov-reactie op alles wat minder aantrekkelijk is of lijkt aan de Verenigde Staten (en dus onwenselijk ‘voor ons’). Natuurlijk valt er op ieder politiek systeem van alles aan te merken, zeker op een open systeem dat geacht wordt zo’n driehonderd miljoen burgers bij elkaar te houden, maar dit vulgair-antiamerikanisme, dat momenteel weer erg populair is in Europa, heb ik altijd potsierlijk gevonden, zeker gegeven de machts- en getalsverhoudingen. En ook gegeven het feit dat Europa sinds de negentiende eeuw Noord-Amerika vroeg of laat in vrijwel alles volgt – én zich in geval van nood ook steeds weer uit de penarie laat helpen door diezelfde vermaledijde Amerikanen …

Alleen daarom al is het verfrissend te horen wat een Amerikaan te zeggen heeft over de huidige staat van ons verdeelde en verwarde continent. En niet de minste Amerikaan: politiek-filosoof Francis Fukuyama, auteur van “‘Het einde van de geschiedenis en de laatste mens”. In “Een liberale democratie is niet cultureel neutraal” (NRC Handelsblad 1/2 oktober 2005) wordt een samenvatting gegeven van diens recente Nexus lezing “The future of democracy. Culture and immigration”.

Welnu, Fukuyama heeft geen goed woord over voor hoe wij in Europa omgaan met het fenomeen immigratie en de daaruit voortvloeiende culture clashes. Door vergaande politieke correctheid en langdurige verdringing van de hele problematiek dreigt volgens hem zelfs een self-fulfilling prophecy: politiek profijt voor extreem-rechts.

Voor een belangrijk deel hebben we dit alles te danken aan iets waar we juist zo ontzettend trots op waren: onze groots opgetuigde verzorgingsstaat, waar we de Amerikanen zo graag de ogen mee uitstaken. Fukuyama stelt een retorische vraag waarmee hij de vinger precies op de wonde plek legt: “Wie van de eerste generatie immigranten voelt zich beter aanvaard in de samenleving ? De moslim die (in Europa) een uitkering krijgt, of de Hispanic in de VS die voor een laag loon werkt” ?

Zijn betoog begint met de constatering van een belangrijk historisch feit: de liberale democratie is ontstaan in drie landen die destijds etnisch en religieus in hoge mate homogeen waren, te weten Frankrijk, Groot-Brittannië en de VS. Juist daardoor kon de liberale democratie het individu - en de vrijheid van het individu - als uitgangspunt nemen. Fukuyama spreekt van een gat in de moderne politieke theorie. Individuen zijn immers zelden alléén maar individu, maar vrijwel altijd ook lid van een collectiviteit, meestal zelfs van meerdere collectiviteiten tegelijk. Maar de liberale democratie is zó gericht op de samenleving als geheel en op de basisbouwsteen ervan, het vrije, geëmancipeerde individu, dat zij moeite heeft met het verschijnsel van groepen binnen de samenleving.

Fukuyama probeert het gat niet eigenhandig te dichten maar constateert dat de liberale democratie in elk geval niet cultureel neutraal en volstrekt tolerant kan zijn. Als voorbeeld van iets wat onder geen beding kan worden toegelaten, noemt hij de praktijk van de genitale verminking. Hij had natuurlijk talloze andere zaken kunnen noemen: huwelijksdwang, eerwraak en gewelddadigheid en intimidatie in het algemeen, onderdrukking van vrouwen en homo’s, antisemitisme, misdadigheid, mensensmokkel, misbruik van sociale voorzieningen en natuurlijk fundamentalisme en terrorisme …

Zijdelings noemt Fukuyama nog even de traditioneel Nederlandse oplossing voor ‘het gat’, de Verzuiling. Hij waarschuwt tegen eventuele plannen om op de nieuwe uitdagingen van de multi-etnische samenleving te reageren met dergelijke oude politieke recepten. In de eenentwintigste eeuw moet de oplossing volgens hem niet worden gezocht in wat mensen scheidt, maar juist in wat hen kan binden: taal, werk en … nationale identiteit. En het is op die drie punten dat Amerika ons toont hoe het moet – of op zijn minst hoe het óók zou kunnen.

Gelukkig maakt Fukuyama daarbij niet de fout die in de federalistische VS nogal eens gemaakt wordt en projecteert hij de VS niet op ons werelddeel. Integendeel, hij heeft in het geheel geen last van idealistisch wensdenken en windt er geen doekjes om: “De toekomst is aan de natiestaat. De Europese droom bestaat niet.” Scherp gezien! Misschien komt het er ooit nog van, in 2050 of 2500, maar referendumjaar 2005 maakt voorlopig een goede kans de geschiedenisboekjes te halen als het jaar waarin de nationale staat aan zijn comeback begon.

Over die onvermijdelijke terugkeer, en over de noodzakelijke vernieuwing van onze nationale identiteit, zal vast weer veel gegniffeld worden door de oudere jongeren van Gooi en grachtengordel, en veel verwezen naar de jaren vijftig en ‘voor de oorlog’, spruitjeslucht, Mussert, Van Heutz, Colijn. Laat die Vpro-jongens en -meisjes maar … ze kunnen niet anders. Maar als er hoop is, dan ligt die natuurlijk wel degelijk in een soort sluipende vernederlandsing van de minderheden alhier, of als men dat echt niet over de lippen krijgt: verwestersing. Niet op de hypertrofische wijze van onze groot- en overgrootouders natuurlijk ("Wien Neerlands bloed door d'ad’ren vloeit"), en wat mij betreft ook niet alleen maar in de bekende oranje voetbalvariant, maar misschien wel op de milde manier die ons onder andere in Noord-Amerika wordt voorgedaan. En, zoals daar, moet en zal het natuurlijk een combinatie zijn van nationale identiteit en voortgaande individualisering. Daar ziet Fukuyama licht gloren voor de islamitische immigranten; hij stelt zijn hoop op wat Olivier Roy de ‘protestantisering van de islam’ noemt. Op den duur zal ook ieder van hen helemaal zelf bepalen wat hij/zij gelooft en hoe.

Minstens zo interessant als wat Fukuyama in zijn lezing allemaal te berde brengt, is waar hij het niet over heeft. Op twee vragen had hij wat mij betreft nog wel mogen ingaan:
- moeten de landen van Europa de immigratie volgens hem voortaan aan banden leggen (kwantitatief en kwalitatief), net als de Verenigde Staten en de meeste andere historische immigratielanden, en zo ja hoe?
- wat te doen met de Europese Unie (opnieuw: kwantitatief én kwalitatief), nu bijna iedereen accepteert dat die geen United States of Europe zal worden? Is de EU zó hopeloos, inhoudsloos en emotieloos dat je Turkije (en op termijn dus ook Oekraïne, de halve Kaukasus en de Maghreb) ook best aan boord kunt laten komen?

Graag nog eens uitnodigen dus, deze geleerde heer!

Geluidsterreur

2005-09-14T16:08:00.000+02:00

Een fan ben ik nooit geweest maar ik heb de muziek van de Golden Earring altijd wel kunnen waarderen. Zélfs de meer dan acht uur durende geluidsterreur van zaterdag 3 september heeft dat niet veranderd. Maar het scheelde weinig …

Van burgemeester Deetman ben ik zeer zeker geen fan: hij is mij veel te veel het type van de aan het pluche klevende regent-post-jaren-zestig/pre-Fortuyn. Of Deetman een voorstander is van de gekozen burgemeester, weet ik niet. En of we die gekozen burgemeester deze eeuw in Nederland nog mogen meemaken … wie zal het zeggen? Maar één ding is zeker: als onze huidige burgervader ooit aan zulke verkiezingen meedoet en een kans wil maken op nóg een ambtstermijn, kan hij beter niet te vaak vergunningen afgeven voor muzikale happenings zoals die op het Malieveld!

‘Leefbaar’, het was ooit zo’n sprekende term. Eeuwig zonde dat die sinds 2002 besmet is geraakt. Jan, Henk, Fred, Haitske, Emile … bedankt!! En in Haags gemeenteverband dank aan de prepensioen-provo’s die zich hier bedienen van het etiket - overbetaalde cliniclowns van een zieltogende democratie. Nu staat ‘Leefbaar’ voor de verdeeldheid, nep-vernieuwing en baantjesjagerij van een excentriek en vooral krachteloos zootje ongeregeld. Niks meer aan te doen.

Maar toen de beweging begon, was dít dus precies waar men zich tegen keerde: de godgeklaagde arrogantie van gemeentebestuurders en hun diverse bobo-vriendjes die zo maar besluiten dat zoiets wel moet kunnen. Op een van de zeer schaarse min of meer zonnige zaterdagen van deze zomer. Met een volume waar Cerfontaine terecht voor zou worden gekruisigd. Met een aanlandige wind die ervoor zorgde dat niet alleen Benoordenhout en Scheveningen volop konden ‘genieten’, maar de hele stad tot aan Loosduinen toe. In een land waar je niet met twee maten mag meten, maar waar De Bekeuring bedrijven en burgers voortdurend boven het hoofd hangt (de boeren hebben onlangs van minister Veerman ook weer eens geleerd hoe dat meten met twee maten in zijn werk gaat).

Laat het voor mij nou nog vooral onbegrijpelijk, hoogst irritant en érg langdurig geweest zijn, maar er wonen in Den Haag toch ook ouderen, zieken en kinderen? (Of gaan de kleintjes anno 2005 sowieso niet meer naar bed vóór 23.00 uur?).
Ik wist van niks, belde rond 21.30 uur de politie en kreeg zowaar een levende mevrouw aan de lijn. Veel hoefde ik niet te zeggen: “nee, wij kunnen niets doen meneer; de gemeente heeft een vergunning afgegeven. Klagen kan maandag vanaf negen uur op het stadhuis, telefonisch of via www.denhaag.nl.“ Ik dacht: nou nee, dán maar een stukje bloggen …

Verkort opgenomen in: AD Haagsche Courant van 13 sept. 2005 (katern Dichtbij, rubriek Lezersplein, Brief van de dag).

Tolerantie en menselijke waardigheid volgens Micha de Winter

2005-08-22T16:02:00.000+02:00

Wie niet aanwezig kon zijn bij de aanvaarding door Micha de Winter van het ambt van hoogleraar op de facultaire Langeveld-leerstoel voor de studie van maatschappelijke opvoedingsvraagstukken, moet het doen met de bewerkte versie van zijn inaugurele rede zoals die stond afgedrukt in NRC Handelsblad van 20/21 augustus: Code van de straat ondermijnt democratie.
Een dergelijke titel trekt meteen mijn aandacht omdat hij verwijst naar een van de grootste problemen van het volkomen versplinterde, hyper-geïndividualiseerde, nog altijd krankzinnig permissieve en, bovenal, zwaar overbevolkte Nederland anno nu. Een golf van ‘zinloos geweld’ die al meer dan vijftien jaar aanhoudt, twee politieke moorden, de dreiging van terrorisme en een onmiskenbare verruwing van het maatschappelijk verkeer; behalve wellicht beroepsbagatellist Maarten van Rossem zal niemand beweren dat het met veiligheid, democratie en rechtsstaat bij ons wel goed zit - ook professor De Winter niet. Dat diens betoog weinig om het lijf had, viel dan ook tegen.
De lezer wordt geconfronteerd met een serie inmiddels wijd open deuren: de parallelle samenlevingen in bijvoorbeeld Overvecht en Amsterdam-West (ofwel de de facto neo-Apartheid in grote delen van het land) en dat kinderen moeten leren dat geweld niet mag. Daarnaast zijn er veel verwijzingen naar (andere) autoriteiten, kennissen en vakgenoten: socioloog/etnograaf Elija Anderson, vriend en collega Mike Zuckerman, het ‘empathie-postulaat’ van Martha Nussbaum, de drie soorten tolerantie van Levinson, de gouden regels van Fennema en Maussen … De vraag werpt zich op of hier een ander belang mee gediend is dan het etaleren van de eigen belezenheid.
De Winter doet ook nog een paar robuust klinkende maar volkomen inhoudsloze constateringen. Het fraaiste voorbeeld daarvan is te vinden aan het slot van het artikel: “Een kind meer empathie, en ouders meer democratische opvoedingsvaardigheden bijbrengen in een sociale omgeving die zulk gedrag ontmoedigt of zelfs afstraft, heeft niet veel zin. Wat wél zin heeft, is het scheppen van kaders – liefst samen met betrokkenen – die democratisch gedrag genereren.” Wat moeten wij ons in ’s hemelsnaam voorstellen bij “kaders die democratisch gedrag genereren”? Uit het artikel wordt het niet duidelijk. En zo is vrijwel alles wat De Winter hier debiteert, vaag, wollig en vooral volstrekt vrijblijvend: niemand mag worden uitgesloten van de politieke gemeenschap. Welke gemeenschap? De wereldgemeenschap, de Atlantische, de Europese, de Nederlandse? Of misschien de Boliviaanse? En hoezo moeten De Winter en u en ik, en ca. 6,5 miljard anderen, dan ongehinderd en ongeclausuleerd ons partijtje kunnen meeblazen in de Boliviaanse politiek? O ja, en anderen in het publieke debat “hun menselijke waardigheid ontzeggen”, dat mag óók niet. Niet dat ik er ook maar de geringste aanvechting toe heb, hoor, maar gewoon uit nieuwsgierigheid: hoe gaat dat eigenlijk in zijn werk, dat ontzeggen van de menselijke waardigheid? Gaat dat nou vooral met woorden en beelden, of meer met stoeptegels, kogels, goed gevulde rugzakken en slagersgerei …?

De democratie redden ?

2005-06-18T15:59:00.000+02:00

In zijn sombere essay “Red de democratie van de democraten. Het kwantitatieve misverstand” (Vrij Nederland, 11 juni 2005) doet Chris van der Heijden een aantal boude uitspraken. Goed, wie zal het niet met hem eens zijn als hij zegt dat de democratie de beste is van alle systemen ? Maar het moet volgens hem wel een ‘gewogen systeem’ blijven, gebaseerd “op het principe dat een kiezer eens in de zoveel tijd een mandaat geeft (…). Niet te vaak en zeker niet onophoudelijk.” Van der Heijden beschouwt de recente ontwikkelingen in Nederland en vreest het ergste: het doorslaan van de weegschaal. En dan komt het: het wordt tijd “dat de democratie beschermd wordt tegen de democraten.”
(De democratie beschermen tegen de democraten? Het is maar goed dat dit geluid uit onverdacht linkse hoek komt; mensen zijn hier achter de dijken voor minder verketterd.) Echte democratie bestaat er dus in dat de kiezer vooral niet te vaak geraadpleegd wordt. Grappig! En ik maar denken dat de huidige vertrouwenscrisis juist te maken had met het onmiskenbare feit dat de burger over ten minste twee thema’s, immigratie en Europa, de afgelopen veertig, respectievelijk vijftig jaar helemaal nooit geraadpleegd is - sterker nog: helemaal niets mocht denken, zeggen of vinden wat afweek van de officiële Haagse lijn.

Een paar pagina’s eerder juicht afgeserveerd staatssecretaris Nicolaï “Ik heb me geen moment op mijn positie beraden.” That’s the spirit: eenmaal op het pluche, altijd op het pluche ! Wie beschermt onze democratie tegen dit soort technocraten ?

Appels & peren

2005-01-01T14:59:00.000+01:00

& bananen, kersen, kiwi’s …

Tijdens de Indische Studiedagen op de Haagse Pasar Malam liet directeur Edy Seriese van het Indisch Wetenschappelijk Instituut zich zeer kritisch uit over het huidige inburgeringsbeleid en de zorgen van velen met betrekking tot de integratie van nieuwkomers. Zij noemde de hele discussie “oeverloos” en “grote onzin” en verzuchtte: “Waar maken we ons druk over?” Volgens mevrouw Seriese moet je “die mensen lekker met rust laten, dan komt het vanzelf goed” (Bron: De Telegraaf, 16 juni 2004). Maar is dat niet juist wat we decennialang gedaan hebben, nieuwkomers lekker met rust laten ?

Achteraf bezien is ‘de multiculturele samenleving’ kort na de oorlog begonnen. Vanaf 1945, en vooral na 1950, kwamen de zogenaamde ‘Indische Nederlanders’ in voor die tijd groten getale naar ons land; ons land dat – zo vonden zij met recht – ook het hunne was. Volgens de directeur van het I.W.I. kunnen Turken, Marokkanen en asielzoekers een voorbeeld aan hen nemen. Daarover verschil ik niet van mening met mevrouw Seriese.

Zij wees erop dat de integratie ook destijds niet van een leien dakje ging. Zoiets kost nu eenmaal twee tot drie generaties. “Die tijd moet de Nederlandse samenleving gewoon nemen.” Ook in die stelling ga ik van harte mee. Het denken over integratie is immers vaak nog even simplistisch als het denken over taalverwerving: stuur nieuwkomers een paar honderd uur op cursus en alles sal reg kom ...

Maar de belangrijkste conclusie van mevrouw Seriese is helaas ook behoorlijk simplistisch: destijds ‘lieten we ze met rust’ en het is allemaal goed gekomen; als we ‘ze’ nu weer met rust laten, komt het weer goed… Hoezo ‘ze’ ? De W in I.W.I. staat voor wetenschappelijk; nu mag je in de wetenschap alles en iedereen vergelijken met iedereen en alles, maar als je dat doet, moet je er natuurlijk wel oog voor hebben wanneer blijkt dat er meer verschillen zijn dan overeenkomsten. En verschillen tussen de zogenaamd ‘gerepatrieerde’ Indische Nederlanders en de golf van nieuwkomers na hen zijn er te over. Ik noem een aantal belangrijke:

1. De Indische Nederlanders hielden hun eigen broek op. Het vergt wat speur- en rekenwerk om betrouwbare antwoorden te krijgen op vragen als “hoeveel procent van onze uitkeringsgerechtigden is van allochtone afkomst?” (antwoord: ca. 17% ) en “hoeveel procent van de Nederlanders van allochtone afkomst hebben een uitkering?’’ (antwoord: 24-30%), maar vast staat in elk geval dat verreweg de meeste Indische Nederlanders er al vrij kort na hun aankomst in slaagden in hun eigen levensonderhoud te voorzien. Dit kwam deels doordat er in de jaren vijftig krapte was op de Nederlandse arbeidsmarkt, maar natuurlijk ook doordat de feestelijke optuiging van de Verzorgingsstaat nog moest beginnen. In zijn boek “De uittocht uit Indië” constateert Wim Willems dat verreweg de meesten zelfs geen bemiddeling van het arbeidsbureau nodig hadden om een baan te vinden. In de jaren zestig kwam aparte arbeidsbemiddeling voor repatrianten dan ook te vervallen. “Het aantal werkloze Indische nieuwkomers was op dat moment verwaarloosbaar” (Willems, p. 182).

2. De criminaliteitsstatistieken zijn bekender: de helft van onze huidige gevangenispopulatie is van niet-Nederlandse afkomst. Natuurlijk waren er destijds behalve Indo-bandjes ook Indo-bendes, maar Indische Nederlanders hebben nooit een substantieel deel uitgemaakt van de misdaad hier te lande, dit helaas in scherp contrast met de nieuwkomers na hen. Koplopers op deze trieste ranglijsten zijn de Marokkanen (in absolute zin) en de Antillianen (in verhouding tot hun geringe aantal). (Zie b.v. “Criminaliteit in relatie tot de integratie van etnische minderheden”, Ministeries van Justitie en BiZa, 1997).

3. Het toenmalige regeringsbeleid was gericht op geografische spreiding van nieuwkomers (Willems, p. 116) en werd met succes en zonder noemenswaardig protest uitgevoerd.

4. Men sprak van huis uit Nederlands, zij het vaak gekleurd door het Maleis, en men was ook in het Nederlands opgeleid. Wellicht ten overvloede: ‘Indische Nederlanders’ mogen niet worden verward met Indonesiërs. Het ging juist om een groep die zich bevond tussen ‘Nederland’ en de inheemse bevolking (Willems, p 12-13).

5. Voor de godsdienst gold in wezen hetzelfde: in Indië/Indonesië speelde de islam uiteraard een rol van enorme betekenis, maar de gerepatrieerde gezinnen waren protestant-christelijk, katholiek, gemengd of niet-kerkelijk (Willems, p. 194).

Ook onder die relatief gunstige omstandigheden viel de aanpassing of inburgering nog bepaald niet mee. (Er werd zelfs assimilatie geëist; men legde de lat hoog in die jaren.) Maar het zal duidelijk zijn dat latere nieuwkomers een aanmerkelijk moeilijkere startpositie hadden!

6. Weliswaar waren de Indische repatrianten een gemêleerde groep (indo’s, Indo-Europeanen, totoks), maar zowel ‘daar’ als ‘hier’ was er toch meer wat hen verbond dan wat hen scheidde! Dat dit zeer beslist niet geldt voor Turken, Koerden, Berbers, Arabieren, Surinamers, Afghanen, Somaliërs, Ghanezen, Oost-Europeanen enz. enz. is een open deur maar mag in dit verband niet ongenoemd blijven. Als mevrouw Seriese perse appels met peren wil vergelijken, en met bananen, kersen, kiwi’s enz., dan lijken haar conclusies mij interessanter voor de fruitsector dan voor de politiek.

7. En dan natuurlijk de aantallen. De ‘tweede golf’ van nieuwkomers houdt nu al 30 à 40 jaar aan en heeft er in totaal zo’n drie miljoen naar het dichtstbevolkte land van Europa gebracht. Circa tien procent van de bevolking bestaat inmiddels uit niet-westerse allochtonen. In de grote steden ligt het percentage rond de dertig. Destijds ging het om welgeteld 296.200 ‘Indische Nederlanders’ (Willems, p. 12). Dat is anno 2004 ongeveer het aantal niet-westerse allochtonen binnen de gemeentegrenzen van Amsterdam!

Tolerantie is een deugd maar heeft per definitie grenzen. Bij welke aantallen houdt tolerantie op? Bij welke welke instroomsnelheid? Bij wat voor soort spanningen, economische tegenslag, cultuurverschillen en -botsingen? De Indische Nederlanders werden heus niet altijd met open armen ontvangen, zo vlak na oorlog en bezetting. En of ze echt ‘met rust’ gelaten werden, daar valt ook op af te dingen. Maar vrijwel iedereen zal het met Edy Seriese eens zijn dat we hier te maken hebben met een succesverhaal, zowel qua integratie als acceptatie. Incidenten als die met de Molukse jongeren (de Molukkers waren een volledig afzonderlijke en veel kleinere groep) maakten de zaak al spannender, maar ook daarvan kan men achteraf stellen dat het allemaal behoorlijk goed is afgelopen. Maar blijft dat zo na 11 september 2001? Verzuchtten op 7 mei 2002 niet velen: ‘nog een geluk dat Van der G. een autochtone Nederlander is’? En straks in een Randstad met islamitische meerderheid?

“Het komt allemaal goed.” Ik zou die conclusie van de specialiste in de Indische cultuur graag bijstellen: het KAN nog goed komen, maar dan moeten er twee dingen gebeuren:

- de grens voorlopig dicht voor immigranten, met uitzondering van een beperkte groep echte asielzoekers (op dit vlak is de laatste jaren veel bereikt!) en mensen met een arbeidscontract voor bepaalde tijd. Dat betekent bovenal dat de importhuwelijken moeten worden gestopt. En dat gaat niet lukken door halfzachte telefoontestjes! Leeftijds-, opleidings- en inkomenseisen, en vooral beperking van de toegang tot onze sociale voorzieningen lijken daartoe betere middelen. (Zijn landen als Australië en de Verenigde Staten barbaars of gewoon realistisch?)
- Pas als we dat doen, hebben we tijd en geld om serieus werk te maken van de integratie, wat mij betreft te definiëren als taal + werk + gedrag + gevoel. Met name die laatste twee kosten inderdaad veel tijd: ten minste het aantal generaties dat mevrouw Seriese noemde. Maar als we ten aanzien van de eerste twee niet succesvoller worden - en vooral als er elk jaar het kwantitatieve equivalent van een Leiden of een Dordrecht bijkomt aan kansarmen - blijven we bezig met het creëren van de uitkeringsgerechtigden van morgen en de getto’s van overmorgen. Dat is toch in niemands belang?

Hans Aniba, voorm. vrz. LPF-Den Haag

Noten
- “De uittocht uit Indië 1945-1995 ”, Wim Willems, 2001, uitg. Bert Bakker, ISBN: 9035123611.
- Genoemde percentages hebben betrekking op de zogenaamde ‘niet-westerse allochtonen’. Bron: CBS, Allochtonen in Nederland 2002. Het CBS rekent personen tot de allochtonen als ten minste één ouder in het buitenland is geboren. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen personen die zelf in het buitenland zijn geboren, de eerste generatie, en personen die in Nederland zijn geboren, de tweede generatie.
- Voor een kosten-baten-analyse van de immigratie zie: “Binnen zonder kloppen” van Pieter Lakeman, uitg. Meulenhoff, 1999, ISBN: 9029065222 (alleen nog via bibliotheken op te vragen).

Gedroomde verwarring

2004-12-01T10:02:00.000+01:00

“Conservatieven keren zich tegen de linkse kerk, net als de rechts-revolutionaire navolgers van Fortuyn. Maar het is een wankele coalitie. Want de denkbeelden van de conservatieven komen uiteindelijk meer overeen met die van traditionele islamieten dan met die van Pim.” Aldus opent het artikel “De conservatieve verwarring” (Vrij Nederland, 3 juli). De vraag is echter bij wie de verwarring het grootst is: bij Nieuw Rechts of bij auteur Pieter Hilhorst … Of is die er juist op uit om verwarring te zaaien?

Wanneer Bart Jan Spruyt in een discussie met moslimjongeren terecht stelt dat je niet zomaar een nieuwe identiteit kunt aannemen zoals je een nieuwe jas aantrekt, dan vindt Hilhorst dat in tegenspraak met eerdere uitspraken van de directeur van de Edmund Burke Stichting die erop neerkomen dat Nederland in de 21e eeuw onomwonden moet kiezen voor zijn eigen (westerse) beschavingstraditie, of capituleren voor een “vreemde cultuur met waarden die haaks op onze verworvenheden staan”. Ik zie de tegenspraak niet. Is het niet realistisch te veronderstellen, of eigenlijk te constateren, dat het aanpassingsproces van de nieuwkomers van nu, en van de afgelopen halve eeuw, generaties zal duren, dat het voor vele betrokkenen zwaar en pijnlijk zal zijn, en dat het een enorme impact zal hebben op Nederland? En dat deze problematiek tientallen jaren werd onderschat, zo niet bewust met de mantel der liefde bedekt? Zoals het overigens realistisch is om te accepteren dat je wie nu legaal in ons land verblijft, niet meer weg kan of moet willen sturen. Maar dat doet niets af aan de relevantie van ‘Spruyts keuze’. En het gaat hier heus niet om een wereldvreemd waandenkbeeld van een enkele academische boekenwurm. Wijs tijdens een verjaardagsfeestje maar eens op het demografische feit dat Amsterdam en Rotterdam binnen afzienbare tijd overwegend islamitisch zullen zijn … en je zult zien hoezeer dergelijke ontwikkelingen leven. Des te treuriger dat Balkenende-II en de rest van mainstream Den Haag een en ander nog altijd zo schroomvallig en dubbelhartig benaderen. Dubbelhartig en tegelijk erg doorzichtig: men probeert immigratiepolitiek te bedrijven onder de vlag van de integratie (in deze kritiek vinden rechts en links elkaar bij hoge uitzondering!) Inburgeren moet – daar is bijna iedereen het wel over eens. We moeten alleen nog met elkaar afspreken hoe, hoe snel of langzaam en op wiens kosten – o ja, en ook wat het precies inhoudt. Maar is het niet veel urgenter te denken en te praten, bij voorkeur openlijk, over waar het ophoudt? Velen vielen destijds over de provocerende uitspraak van Pim Fortuyn, maar aan actualiteit heeft hij eerder gewonnen dan verloren: dweilen met de kraan open is nog altijd een futiele bezigheid.

Realisme dus. En er zijn aan de allengs drukker en populairder wordende rechterzijde van het politieke spectrum veel meer realisten en genuanceerde denkers dan Hilhorst geneigd is te veronderstellen. Spruyt is er een van.

Andreas Kinneging is een andere. Die stelde onlangs dat het met Europa nooit echt iets wordt zonder gemeenschappelijke taal en identiteit. Een tikje malicieus spreekt Hilhorst van “een bijna jacobijns pleidooi om vanboven af een nieuwe identiteit op te leggen aan de Europese bevolking.” Ik was er niet bij hoor; Hilhorst wel. (Sterker nog: hij leidde het debat.) Maar zou Kinneging dat nou serieus gemeend hebben? Of bedoelde hij dat, juist omdat die gemeenschappelijke identiteit er deze eeuw waarschijnlijk niet echt in zit, men ‘Europa’ voorlopig beter beperkt kan invullen? Liever een geslaagd economisch en vredesproject, immers, dan een geïmplodeerd Europa ten gevolge van expansiedrift en onvervulbare ambities. (En wat mij betreft trouwens ook liever wat meer nationale soevereiniteit mét, dan ‘meer Europa’ zonder democratische controle). Verderop in het artikel erkent Hilhorst terloops wel dat Kinneging op deze lijn zit. Diens ‘jacobijns peidooi’, zo geeft hij toe, is vooral een provocatie aan het adres van zogenaamde pragmatici “die niemand met een meeslepende toekomstvisie op Europa willen lastig vallen”, een protest tegen de sluwe houding der euro-technocraten (“als niemand weet waar we heen gaan, kan ook niemand ertegen zijn”).

Zo zit het artikel vol met pogingen om wat ik persoonlijk graag Nieuw Rechts of Democratisch Rechts noem, op een nogal geforceerde wijze zwart te maken. Toegegeven, het is niet langer het pikzwart van Mussolini’s hemden, of het bruin van nazi-uniformen. Dat is op zich verfrissend. Maar nu zijn de moderne (neo-)conservatieven kennelijk aan de beurt: Hilhorst kan de verleiding niet weerstaan om van hen een soort reactionaire spruitjes-karikatuur te schetsen. Opnieuw toegegeven, de denkers in en rond de Edmund Burke Stichting zijn niet over één kam te scheren met de “radicale, nationalistische liberalen” uit de Fortuyn-beweging. (Waarom die laatsten bij herhaling “revolutionair” worden genoemd is mij – ik ben er zelf een – volstrekt onduidelijk; het epitheton democratisch lijkt mij veel meer to the point.) Dat een thema als kuisheid bij Pim Fortuyn minder lekker viel, is onmiskenbaar. Maar religiositeit speelde in zijn denken wel degelijk een rol; en als Hilhorst Fortuyn eendimensionaal neerzet als een “uitgesproken individualist” die niets moest hebben van patriarchale structuren, bewijst hij alleen maar diens werk niet echt goed te kennen.

De kern van de conservatieve verwarring, en van de tegenstelling tussen de zogenaamde echte conservatieven en ‘vals rechts’, zit volgens Hilhorst vooral in de afwijkende inschatting van de mate waarin de samenleving maakbaar of stuurbaar is. Hij erkent dat conservatieven niet “per definitie verdedigers zijn van de status-quo.” Zij zijn echter wel sceptisch “over de mogelijkheden om de samenleving naar eigen smaak in te richten” en “houden niet van utopische projecten.” De LPF, Balkenende c.s., Ayaan Hirsi Ali en Geert Wilders daarentegen wél, zo suggereert Hilhorst.

En waarmee staaft hij dat? Nou, hun houding t.a.v. integratie, de verzorgingsstaat en de eigen verantwoordelijkheid van burgers ... Op die punten proberen zij immers de samenleving naar hun hand te zetten of althans te beïnvloeden. Ja, dat haal je de koekoek!! Je zou ook kunnen zeggen: ze bedrijven politiek, en ze dat kwalijk nemen. Links ziet immigratie en de zogenaamde multiculturele samenleving inmiddels als natuurverschijnselen die je gewoon op hun beloop moet laten. Maar het gaat hier juist om resultaten van hun eigen jarenlang stug volgehouden utopisme! En van dat utopisme zijn hele stukken nog springlevend, getuige de volgende laatdunkende maar serieus bedoelde passage uit Hilhorsts essay: “De gedachte is dat de huidige verzorgingsstaat mensen afhankelijk maakt (…). Van scepsis ten aanzien van de eigen veronderstelling – valt de grote inactiviteit wel terug te voeren op onwil van de betrokkenen om hun lot in eigen hand te nemen? (cursivering H.A.) – is niets te merken.” Nee, niets is zeker - dat staat vast; maar dat op zijn minst een substantieel deel van de inactiviteit in Nederland wel degelijk terug te voeren is op onwil, is toch op zijn allerminst aannemelijk. De gelegenheid maakt de dief - een waarheid als een koe, die je vroeger niettemin slechts in De Telegraaf kon lezen. Wat is er mis met een andere benadering, na maar liefst zo’n dertig tot veertig jaar van die ene: ‘iedereen is goed, niemand maakt misbruik’?

Op dit punt, drastische hervorming van de Vertroetelstaat (volgens sommigen: redding van de Verzorgingsstaat), vinden de Burke Stichting en de LPF elkaar, maar ook forse vleugels binnen VVD, CDA, een groep als de libertariërs en wat er over is van de Leefbaar-beweging. En dat is gelukkig niet het enige. Ook al is het niet de bedoeling van de auteur van het Vrij Nederland-artikel, gaandeweg treden andere overeenkomsten aan het licht: gedeelde afkeer van de linkse kerk en de gedoogcultuur; herbezinning op gezag en hiërarchie; het belang van opvoeding, onderwijs en werk; een veel lagere waardering van ‘de jaren zestig’ dan bon ton in de grachtengordel; Verantwortungsethik boven Gesinnungsethik (oftewel resultaat boven goede bedoeling, zie b.v. ontwikkelingssamenwerking); en natuurlijk niet te vergeten ‘normen en waarden’. Wat dat laatste betreft, zijn er zelfs raakvlakken tussen Democratisch Rechts en de in linkse kringen onverdachte socioloog Gabriël van den Brink, die er in opdracht van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid onderzoek naar deed. Ook hij benadrukt de noodzaak van een beschavingsoffensief. Maar wat Van den Brink voor ogen staat, lijkt volgens Hilhorst natuurlijk in de verste verten niet op (zijn karikatuur van) de inzichten van de Edmund Burke Stichting. Nee, die passen volgens hem veel beter bij het denken in traditioneel-islamitische kring (bien étonnés de se trouver ensemble!)

Wil de echte conservatief nu opstaan?, schampert Hilhorst tot slot. Daar zal hij nog aan terugdenken als er straks weer echt iemand opstaat.

Hans Aniba - voorm. vrzt. LPF Den Haag

Lijpstal ziet sterretjes

2004-11-01T16:40:00.000+01:00

Toen Duitse troepen in mei 1940 Nederland binnenvielen, wist iedereen dat dit het eind was van een tijdperk, en het onheilspellende begin van ‘iets nieuws’. Precies vijf jaar later was het wederom overduidelijk: een nieuwe tijd brak aan. Meestal echter is het, voor wie het allemaal meemaakt, een stuk lastiger zo’n overgang te herkennen.

Hoe herken je het begin van een nieuw tijdvak?
Eén verschijnsel om scherp in het oog te houden, lijkt me het stuiptrekken van de voormalige elite! Eerst was het Pronk met zijn deportaties en nu flapt Hans Dijkstal er in een interview zomaar uit dat hij overeenkomsten ziet tussen het inburgeringsvignet van zijn partijgenoot minister Verdonk en de jodenster van de nazi’s !

Wat bezielt de liberale regent en oud-politicus om deze wansmakelijke vergelijking te maken ? Samen met, ironisch genoeg, de swastika staat de jodenster immers symbool voor de meest gruwelijke periode uit het recente Europese verleden, voor een optelsom van onvoorstelbare wandaden, een dusdanige monstruositeit dat zij volgens sommigen zelfs buiten de geschiedenis valt.

Een paar verschillen:
- de jodenster had tot doel de verdelging van een volk, of had althans in de praktijk een belangrijke faciliterende functie bij het mogelijk maken van het onvoorstelbare;
- het ging er bij de jodenster uiteraard om mensen van één bepaald ras meteen te kunnen herkennen;
- de overheid dwong joden de ster zichtbaar te dragen;
- het ging destijds bepaald niet om nieuwkomers: veruit de meeste joden in Nederland woonden hier al generaties; integratie, assimilatie en dergelijke waren in ons land nauwelijks issues.

Als je al die verschillen negeert, kan je de jodenster ook wel in verband brengen met paspoort, identiteitskaart of … verblijfsvergunning. Maar waarom dan niet meteen met rijbewijs, clubkaart, bankpas … ? In zekere zin zou vergelijking met het veel gewraakte hoofddoekje beter opgaan; dat leidt immers ook tot onmiddellijke herkenning van de draagster als behorende tot een bepaalde bevolkingsgroep. Maar, toegegeven, die
vergelijking gaat evenzeer mank, want het doekje wordt meestal vrijwillig gedragen.(Hoewel ook over die stelling discussie mogelijk is …)

Er is overigens nog een belangrijk verschil tussen ‘toen’ en nu: de aantallen. Er waren in 1940 ca. 140.000 joden in Nederland (1,75 % van de toenmalige bevolking); volgens het CBS waren er in 2003 ongeveer drie miljoen geregistreerde allochtonen (18,75 % van de huidige bevolking). Amsterdam werd weliswaar soms een ‘joodse stad’ genoemd maar was natuurlijk zo Hollands als maar kon. Wat dat betreft is de huidige situatie echt heel anders: in de vier grote steden zullen binnen tien jaar niet-Europese meerderheden wonen, overwegend onderaan de sociale ladder. Collectief bewustzijn ontwikkelt zich hemeltergend langzaam maar als je hierop wijst, dan valt het muntje bij de meesten wel. En, nee, dan ben je géén racist!

Zou de vrolijke voorzitter van het Filmfonds, ook lid van de ‘Commissie Participatie van vrouwen uit etnische minderheidsgroepen’ en talloze andere commissies en besturen, oprecht bang zijn voor het spook van oplevend racisme en fascisme ? Of is er iets anders aan de hand ?
Volgens mij is hier een gefrustreerde bestuurder van de vorige generatie aan het woord, die denkt ‘laat ik die truc nog eens proberen …’
Hans, die truc werkt sinds kort niet meer! De Tweede Wereldoorlog is eindelijk echt afgelopen!

Dijkstal is van 1943 en heeft goed beschouwd dus verdomd weinig met de oorlog te maken gehad. Dat geldt voor zijn hele generatie, maar toch maken zij er al verdomd lang misbruik van. Er loopt een duidelijke lijn van het niet aflatende gescheld van de Marcellen van Dam en Hugo’s Brandt Corstius van deze wereld tegen elke andersdenkende, naar Pronk en Dijkstal en Thijs Wöltgens (die Paul Cliteur van racisme beticht). Die lijn loopt overigens via Ad Melkert Zaliger Nagedachtenis (Nederland word wakker !),
Comeback Kid Thom de Graaf (die Anne Frank inzette) en voormalig VVD-voorzitter Bas ‘Mussolini’ Eenhoorn. (Dat ging allemaal over ene Pim Fortuyn en het schijnt dat er toen mensen waren die zulke taal serieus namen …)

Over Verdonks vignet mag je vinden wat je wil. Mij lijkt het - net als telefonische taaltests en inburgeringscursussen in het land van herkomst - weinig praktisch en weinig realistisch en, vooral, een afleidingsmanoeuvre van waar het werkelijk om gaat: Nederlanders (autochtoon én allochtoon) willen in meerderheid dat de overheid probeert de toevloed van kansarme nieuwkomers af te remmen. Bovendien vinden zij integratie van nieuwkomers en oudkomers in de Nederlandse samenleving een doel dat het nastreven waard is(integratie = taal + werk + gedrag + gevoel). Door dan nog maar weer eens wereldoorlog en holocaust in de strijd te werpen diskwalificeer je je wat mij betreft definitief in het publieke debat. In lijnrechte tegenstelling tot Frits Abrahams (NRC Handelsblad) vind ik Dijkstal dan ook helemaal niet moedig, eerder triest en in de war (2nd world war!). Volgens Abrahams zal men ooit, “als de radicaal-rechtse mode weer is uitgewoed”, verzuchten: “toch moedig dat hij dat toen durfde te zeggen.”
Ik voor mij denk eerder dat deze Hans Dijkstar over tien of twintig jaar herinnerd zal worden als een van de regenten-villawijkbewoners die eind 20e eeuw zo ruimhartig de poorten van onze grote steden openzetten met alle gevolgen van dien … Nu kan je gettovorming, de facto apartheid in het onderwijs, toenemende criminaliteit, geweld enz. zeker niet alleen op het conto van Dijkstal of de VVD schrijven, maar hij is wel degelijk een late exponent van de elite die er jarenlang bewust voor koos om het praten en denken over alles wat met immigratie samenhing, onmogelijk te maken.

En hij probeert het nog steeds! Dijkstal kan zich eenvoudig maar niet voorstellen dat, als je wél over dit soort dingen wil praten en - God verhoede - als je nieuwkomers in plaats van alleen maar met rechten ook confronteert met eisen en plichten, je tegelijk voor die nieuwkomers (en zeker voor elke nieuwkomer als individu, als mens) precies evenveel respect kunt hebben als voor om het even welke autochtone Nederlander.

In de jaren tachtig en negentig klopten Nederlanders zich nogal eens op de borst: wat was ons land toch gezellig verdraagzaam; xenofobie, etnische spanningen, segregatie … dat was voor ‘Het Buitenland’; hier had je dat niet! Ik had toen al zo’n vermoeden dat dit juichen te vroeg was, maar het was bepaald niet bon ton dat hardop te verwoorden. Over tien of twintig jaar zijn we misschien een beetje over de shock heen die ons trof toen we de multiculturele uitdaging eindelijk in de juiste proporties zagen. (Was dat niet kort nadat we er weer over mochten denken en openlijk over praten ?) Gesteld dat we er dan in geslaagd zijn de vele problemen die die uitdaging met zich meebrengt een beetje netjes op te lossen, én gesteld dat er nog steeds iets bestaat dat Nederland mag heten (dat zal dan zeker een aanmerkelijk gevarieerder Nederland zijn dan in de 20e eeuw!), dan, en pas dan, zullen we zien of er hier op borsten mag worden geklopt.

Brief van 12 aug. aan het (toenmalige) hoofdbestuur van de LPF

2004-10-01T13:37:00.000+02:00

Den Haag, 12 augustus 2004

Geacht partijbestuur,

Alsnog van harte geluk gewenst met uw verkiezing, en veel succes met de uitdagingen waar u voor staat. Ik schrijf deze brief op persoonlijke titel maar ga ervan uit dat ik met deze felicitaties spreek namens de meerderheid van de circa 200 Haagse leden (en ex-leden?) van de Lijst Pim Fortuyn.

Als partijlid en voorzitter van de Afdeling Den Haag was ik verheugd over de wisseling van de wacht die op 19 juni plaatsvond. Daarmee zij geen onvertogen woord gezegd over het vorige bestuur. Wij zijn ons er altijd van bewust geweest dat Both, Van Dillen en De Jong voor een aantal buitengewoon zware, deels wellicht onmogelijke opgaven stonden. Vrijwel uit het niets een nieuwe landelijke partij op poten zetten en vervolgens draaiende houden, is immers een duivels moeilijke klus. De heren hebben die klus wellicht niet perfect geklaard maar wel, zo is mijn indruk, naar beste kunnen - en naar eer en geweten (hier ga ik van uit zolang het tegendeel niet is aangetoond).

Vandaar dat het bestuur van de Afdeling Den Haag tot op de laatste dag loyaal is gebleven aan het vorige HB. Eerlijkheid en volledigheid gebieden echter te zeggen dat dit mij niet altijd makkelijk viel, en dat ik in de loop der maanden tot het inzicht kwam dat er binnen de landelijke LPF het nodige moet veranderen willen de energie en het enthousiasme die in de provinciale en plaatselijke afdelingen nog altijd bestaan, niet langzaam maar zeker wegebben.

Als aantredend partijbestuur hebt u er recht op te weten wat mijn kritiekpunten zijn, zodat u met die informatie uw voordeel kunt doen.

Inhoud
De LPF moet, op alle niveaus, véél meer bezig zijn met politiek-inhoudelijke zaken dan tot dusver het geval was. (Twee goede voorbeelden, uitzonderingen helaas, waren de themabijeenkomst over zinloos geweld en het oprichtingscongres van het Wetenschappelijk Bureau!) Veel te veel tijd, geld, energie en goodwill zijn verspild aan interne spanningen en twisten. Je zou denken dat we als LPF’ers onze handen vol zouden hebben aan onze externe tegenstanders …

Angst voor bovenmatige invloed van geldschieters, ‘beroepsbroers’, individuele fractieleden en ‘krachten van buitenaf’ mag tot op zekere hoogte begrijpelijk zijn, we zijn er als leden zelf bij om daar grenzen aan te stellen. De ALV bepaalt immers de samenstelling van het landelijk bestuur. Het is dan natuurlijk wel van het grootste belang

- dat op zo’n ALV een maximaal aantal leden aanwezig is;
- dat de ALV goed en tijdig georganiseerd wordt;
- dat alles in het werk wordt gesteld om een maximaal aantal leden aanwezig te laten zijn;
- dat er echt iets te kiezen is.

De TK-fractie zou m.i. het goede voorbeeld moeten geven door, zieken daargelaten, voltallig aanwezig te zijn.

Mij verbaast die altijd maar voortdurende, venijnige vleugelstrijd binnen de LPF. Zijn we zo doorgeschoten in onze afkeer van het stroperige poldermodel, waarin iedereen een beetje zijn zin krijgt en niemand ooit helemaal? Maar je kan zeggen wat je denkt en doen wat je zegt tot je een ons weegt, binnen je eigen club zal je toch echt compromissen moeten sluiten, anders blijft er op den duur weinig van over. Een toekomst als machteloze splintergroepering, of erger: meerdere splinters, is niet denkbeeldig. Laat iedereen die nu nog olie op het vuur blijft gooien, zich realiseren waar hij mee bezig is! Ik weet niet hoeveel leden we nog over hebben (3000? 2000? 1000?), maar ik vermoed dat een flink aantal ervan de heibel meer dan zat is.

Interne communicatie
Het vorige HB had een merkwaardige verhouding tot de plaatselijke en provinciale afdelingen. Deze verhouding werd gekenmerkt door eenrichtingsverkeer : controle van bovenaf (aanvankelijk vergaderden wij altijd in het bijzijn van een ‘afgevaardigde’ van het HB) in combinatie met kennelijke desinteresse voor geluiden, ideeën, vragen enz. van onderop. Eenvoudigste voorbeeld: noch het HB, noch het WB had de goede gewoonte e-mail van (kader)leden te beantwoorden – zelfs niet door middel van een simpel standaardtekstje! Nog los van alle andere evidente nadelen van een dergelijke houding, bleven HB en WB zo onkundig van het talent en de deskundigheid die binnen de partij aanwezig zijn.

Zoals wij er als plaatselijk afdelingsbestuur naar streven om jaarlijks één of twee keer te vergaderen met alle Haagse leden (en ook via themagerichte klankbordgroepen trachten voeling te houden met ‘de achterban’), zo zou het m.i. raadzaam zijn als het HB enkele malen per jaar zou samenkomen met de besturen van de provinciale en plaatselijke afdelingen (indien organisatorisch bezwaarlijk zou men zich kunnen beperken tot: provincies en de grotere gemeenten). Alleen op dergelijke wijze kan het democratisch gehalte van de partij op langere termijn gewaarborgd worden.

De buitenwereld
De onheuse bejegening door de media, die de partij vanaf haar oprichting ten deel is gevallen, heeft geleid tot een ‘belegerde veste’-mentaliteit. Ook dat moet veranderen. De partij, die immers uit een brede beweging is voortgekomen, mag die beweging niet uit het oog verliezen (véél meer dan 1,6 miljoen Nederlanders!). Communicatiekanalen moeten worden opengehouden c.q. gecreëerd met personen en kringen binnen CDA en VVD met wie wij politiek-inhoudelijk raakvlakken hebben (en wellicht binnen andere partijen). Verder kan worden gedacht aan wat er over is van de Leefbaar-beweging, landelijk maar vooral ook lokaal (o.a. Rotterdam), aan Europa Transparant en aan geestverwante niet-parlementaire groepen als de Edmund Burke Stichting (conservatieven) en de Frédéric Bastiat Stichting (libertariërs).

Ideeën om van Peter R. de Vries of een andere BN’er ‘onze Ratelband’ (lees: de nieuwe Pim) te maken lijken mij minder constructief, maar in principe zouden we met iedereen in contact moeten treden wiens politieke opvattingen overeenkomsten vertonen met de onze. Maar niet alleen de opvattingen tellen, ook de methodes die men denkt te gebruiken, zijn van belang. Alleen al daarom vallen personen en groeperingen met neo-nazistische of neo-fascistische ideeën bij voorbaat af. Voor alles was Pim Fortuyn immers democraat ! (Op dit vlak viel het vorige HB overigens niets te verwijten: zij meden dergelijke personen en groeperingen consequent.)

Ik bepleit volledige rehabilitatie plus een jaar gratis lidmaatschap voor, in principe, iedereen die in 2002-2004 lid was van de LPF en, hetzij door royement, hetzij eigener beweging, ‘lid af’ werd. (Vanzelfsprekend kan het HB aangeven wie voor dit aanbod eventueel niet in aanmerking komt.) Een jaar gratis lidmaatschap zou eveneens kunnen worden aangeboden aan een ieder die lid was/is van Leefbaar Nederland of een van de plaatselijke ‘Leefbaar’-lijsten; het was in 2001 immers de verkiezing van Pim Fortuyn door het congres van Leefbaar Nederland waarmee alles begon!

Voorts moeten we binnen de LPF stoppen met jammeren over het copy cat-gedrag van Van Aartsen en gevestigde politici en partijen in het algemeen. Wij zijn immers geen sportvereniging maar een politieke partij. Scoren is leuk, maar het moet ons toch gaan om de inhoud, om wat er daadwerkelijk bereikt wordt. Op het huidige kabinet is meer dan genoeg aan te merken, maar we mogen het ze niet kwalijk nemen dat ze een aantal Fortuyn-punten in de praktijk proberen te brengen. (Zelfs binnen de PvdA wordt tegenwoordig hardop gesproken over zaken waarvoor Fortuyn door diezelfde partij werd verketterd.)

Van onderaf
Tot slot een opmerking over het belang van lokale initiatieven en de gemeenteraadsverkiezingen van 2006. Ik ben ervan overtuigd dat de redding en vervolgens de comeback van de Fortuyn-beweging daar zal moeten beginnen: vanuit de harde kern die nog over is, zal de komende jaren keihard moeten worden gewerkt. Door het kiezen van een twee-, drietal speerpunten, en door à la SP de wijken in te gaan en te praten met en vooral te luisteren naar de bewoners, is het mogelijk de beweging opnieuw van onderaf op te bouwen. Het is nu of nooit!

Natuurlijk is wat er zich op provinciaal en landelijk niveau afspeelt ook belangrijk – en zeker ook wat er op het Binnenhof gebeurt, en in de Staten en gemeenteraden waarin LPF’ers zitting hebben. Maar het is mijn stellige overtuiging dat we er uitsluitend daarmee niet zullen komen.

Mijn devies is: nu stoppen met het domme en wanhopig stemmende interne gekrakeel, en ook niet gaan zitten wachten op ‘De Nieuwe Pim’ (daarvan komt er maar één per honderd jaar langs), maar op alle niveaus met volle kracht vooruit en kader opbouwen als een ‘gewone’ politieke partij. Dan zullen er op den duur niet één maar twee, drie, tien Joosten Eerdmans opstaan. Wat in 2001 begon, mag niet zomaar weer verdwijnen. Daarvoor staat er teveel op het spel. Wat in 2001 begon, zal niet verdwijnen.

Met vriendelijke groet,

Hans Aniba

PS: Het verbaasde het bestuur van de Afdeling Den Haag dat een aantal van de bestuurskandidaten op 19 juni ‘Haagse leden’ waren die wij nog niet hadden ontmoet tijdens de diverse bijeenkomsten en campagne-acties die wij hebben georganiseerd.

Minder regels, meer fatsoen

2004-09-01T13:00:00.000+02:00

(ingezonden brief, Vrije Tribune: Vrij Nederland, 28 aug. 2004)

Thomas von der Dunk gooit eerst alles op een hoop en constateert vervolgens een paradox (Vrij Nederland, 14/8/2004). Wie genuanceerder probeert te zijn, roept zijn toorn over zich af: de LPF werpt zich volgens hem op als “de spreekbuis van de schizofrene vox populi” want “zij belooft grotere vrijheid en grotere veiligheid tegelijk”. De lage dunk die Thomas heeft van ‘het volk’ en van de LPF laat ik buiten beschouwing maar de vraag die hij stelt, is interessant:
is het mogelijk grotere veiligheid voor burgers te realiseren, of zelfs maar na te streven, zonder tegelijk de oceaan van regels en voorschriften waarin burgers en bedrijven nu al verdrinken, nog dieper, oeverlozer en vervaarlijker te maken? Het fortuinlijke antwoord luidt: ja. Daartoe moet men wel willen inzien dat er regels en regels zijn. Het ontslagrecht en “hoe nat een glazenwasser mag worden” zijn immers van een andere orde dan de regels met betrekking tot brandgevaar en explosievenopslag. Het is zinvol met name die regels te behouden die ervoor moeten zorgen dat het gedrag van een burger of groep burgers de veiligheid en het welzijn van anderen niet in gevaar brengt. Het grootste gevaar dat je loopt door welstandscommissies af te schaffen, is dat Nederland meer gaat lijken op omliggende landen. Daar lijkt me mee te leven! Zonder verplicht middenstandsdiploma ontstaat beunhazerij, vindt Von der Dunk. Welnu, op basis van een rijke ervaring met gediplomeerde en gecertificeerde beunhazen durf ik de stelling aan dat regels van overheidswege wat dit betreft geen soelaas bieden. Gedragscodes en kwaliteitsbewaking kun je het best overlaten aan brancheverenigingen en aan de markt (en daarnaast is er natuurlijk gewoon de wet, die de grens tussen beunhaas en oplichter bewaakt!) Wat Nederland nodig heeft, is een kleinere, bescheiden overheid die haar beperkte en haalbare takenpakket serieus neemt. Maar wat Nederland nog veel meer nodig heeft, is gemeenschapszin, persoonlijke verantwoordelijkheid en fatsoen. Dat zal niet lukken in een paar jaar, en zelfs niet in een paar kabinetsperiodes, maar het zal beslist nooit lukken zolang onze samenleving in de houdgreep blijft van bureaucraten die belang hebben bij het in stand houden van de status-quo. Zij zien liever afhankelijke kuddedieren dan zelfstandige burgers en - zelfs Thomas von der Dunk ontkent het niet - liever méér regels dan minder.

Hans Aniba
Voormalig voorzitter LPF-Den Haag

Retro-tornado

2004-08-03T12:15:00.000+02:00

Ben ik het nou of ben ik het niet ? Net donateur geworden van de Edmund Burke Stichting. Natuurlijk eerst het manifest van Spruyt en Visser gelezen (De crisis in Nederland en het conservatieve antwoord). O.K., ik ben rechts, dat wist ik al lang, maar ben ik ook conservatief ? Of ben ik wat Spruyt en Visser noemen ‘vals rechts’? Dat is als je wel een hekel hebt aan de Linkse Kerk maar niet voldoende doorvraagt naar het diepere waarom van de vele maatschappelijke euvels van onze tijd. In hun manifest herkende ik veel, maar ik heb moeite met vier K’s: Kuisheid, Kindertal, Kerk en Krijgsmacht. Voor een kind, letterlijk, van de sixties en seventees al met al een toestand van vertwijfeling. En dan komt deze tornado er nog eens overheen !!

Wat er allemaal mis is met Nederland, hoe dat komt en wat we eraan kunnen doen - dat was het brede thema van de voordracht die prof. dr. Bob Smalhout (1927) op 21 juli hield op de jaarlijkse donateursavond van de Edmund Burke Stichting. Smalhout timmert als publicist al lang aan de weg en was voor ons rebelse jongeren vroeger een ideale Kop van Jut. Net als b.v. Joseph Luns en G.BJ. Hilterman vonden wij hem gewoon too good to be true. En nu, zomer 2004, ga ik naar Zeist om uitgerekend van hem het antwoord te horen op die prangende vragen: wat is er in godsnaam mis met en in ons land, hoe heeft het zo ver kunnen komen, kunnen we er iets aan doen en zo ja, wat? Het kan verkeren, zei Bredero!

Professor Smalhout is klein van stuk maar ook anno 2004 nog altijd larger than life. Een fascinerende combinatie van conferencier en predikant! Een gedreven conservatief van christelijk-reactionaire snit, zoals in elk geval Links ze het liefst ziet. En bovenal: een consequente non-conformist. Als zelfbenoemde non-conformisten zagen wij dat destijds niet. Maar ja, wij zagen ook niet waar het met de maatschappij heen ging. Nee, wij meenden vooral te weten waar alle ellende vandaan kwam, namelijk van de generaties die vooraf gingen aan de onze. Daarvan was Smalhout een exponent en daarmee was toen eigenlijk alles gezegd. Dat hij me ooit nog eens zo’n heerlijk avondje zou bezorgen, had ik destijds zelfs met behulp van de nodige middelen niet kunnen dromen! Wel een beetje een hak-op-de-tak-avondje, maar dat had het voordeel dat er, in sneltreinvaart, veel aan de orde kwam. De rode draad werd gevormd door het terugkerende thema van religie en moraal, of liever gezegd: het huidige gebrek daaraan: “De zingeving is zoek.” “Het is hoog tijd voor een visie.”

Normen en waarden definieerde de spreker als: door de historie verkregen richtlijnen voor gedrag. Hij verwees met name naar de Tien Geboden uit het Oude Testament. Volgens recente enquêtes kent de gemiddelde Nederlander er nog maar één of twee. Begrippen als verbod en gebod worden sowieso ouderwets gevonden. Maar volgens Smalhout gaat het om universele waarden waar niets ouderwets aan is. Veel bijbelse beelden zijn in zijn optiek geheel ten onrechte op de mestvaalt der geschiedenis terecht gekomen. Het idee van ‘afgoden’ bijvoorbeeld. Moderne afgoden zijn er immers te over: seks, geld, carrière, macht …. (Media)-aandacht noemde hij niet expliciet, maar onze eigentijdse Idols horen natuurlijk thuis in het rijtje. Veel hiervan ziet Smalhout samenkomen in een man als Rob Oudkerk, volgens hem bij uitstek een representant van het ‘alles moet kunnen’ dat sinds de jaren zestig opgeld doet (of deed?).

Toen Smalhout eens optrad op een Regionaal Opleidingscentrum, wierp een docent van middelbare leeftijd hem tegen dat er voor ‘al die oude normen en waarden’ heus wel nieuwe in de plaats waren gekomen. Gevraagd om voorbeelden kwam hij echter niet verder dan “assertiviteit, dus dat je voor jezelf kunt opkomen, en eh … computervaardigheid.” Grappige anekdote bij een bloedserieus probleem! Een schrijnend gebrek aan morele opvoeding leidt tot enorme problemen met de schooljeugd en tot een samenleving die steeds meer aan kwaliteit verliest.

Wanneer ging het mis in Nederland? In de schier mythische Jaren Zestig natuurlijk, toen de maatschappij “geheel op de schop ging” en het einde werd afgekondigd van vrijwel elke autoriteit, elk gezag (vader, baas, onderwijzer, huisarts, politieman, burgemeester, militair, geestelijke … ). Godsdienst en bijbelkennis gingen teloor, hetgeen onder meer een negatieve impact had op de algemene ontwikkeling van mensen (Adam en Eva, wie waren dat?) en op hun relatie tot de Nederlandse taal. Traditie en taal zijn immers nauw verweven. Ter adstructie somde Smalhout een indrukwekkend aantal Nederlandse uitdrukkingen op die ontleend zijn aan de Statenvertaling (1637).

In de tweede helft van de 20e eeuw verloren de kerken de regie. Ze raakten in paniek en kwamen met allerlei halfslachtige noodoplossingen als de beatmis en hippe bijbelvertalingen. Wat zou volgens Smalhout destijds dan de echte oplossing geweest ? zo vroeg ik me stilletjes af.

Bij herhaling fulmineerde de professor tegen wat hij noemde het “modieuze intellectueel-atheïsme à la NRC Handelsblad ”. Ik spitste de oren nog wat meer, want ik ben atheïst, heb gestudeerd, lees wel eens een boek, schrijf zelfs wel eens wat – en inderdaad: ik ben al jaren abonnee van NRC Handelsblad (zij het de laatste jaren bepaald niet altijd een tevreden abonnee). Om zogenaamd aan te tonen hoe verouderd de bijbel wel niet is, maakt men zich in intellectueel-atheïstische kring dikwijls schuldig aan het verkeerd interpreteren van bijbelteksten. Zo bijvoorbeeld over de “naijverige God” die straft tot in de zoveelste generatie (Deuteronomium 5). Smalhout legt uit: echt ernstige fouten in het leven hebben immers vaak implicaties voor meerdere generaties. En vindt men ‘oog om oog, tand om tand’ tegenwoordig primitief ? Welnu, het was wel een eerste poging evenwicht te vinden tussen de ernst van een overtreding en de strafmaat. Inderdaad actueler dan ooit, of eigenlijk: altijd actueel. Maar moet het nou allemaal perse tegen dat bijbelse decor? Of zoals een vragenstelster het later op de avond zou formuleren: is fatsoen niet genoeg ? Voor degenen die, met schrijver dezes, de evidente nadelen erkennen van de secularisatie maar toch menen dat die kosten niet opwegen tegen de baten, zou een herwaardering van gewoon ouderwets burgermansfatsoen al heel wat zijn. (Volgens mij bevinden we ons daarmee in het goede gezelschap van een Heldring en een Cliteur.)

Het zal niet verbazen dat Smalhout ook geen goed woord over heeft voor het zo typisch Nederlands geachte verschijnsel van het gedogen. In het juridisch denken van de jarenzestigers is ‘kleine criminaliteit’ eigenlijk helemaal niet zo erg (“kleine criminaliteit ? wat is dat? kan dat überhaupt ?”) en zijn de daders eigenlijk slachtoffers, lieve criminelen die een beetje aan herverdeling van eigendom doen! Spreker refereerde onder meer aan de afscheidsrede van Officier van Justitie Asscher, die zei dat gedogen een afgezwakte term is voor machteloosheid en gebrek aan gezag. (Wel jammer, zo voegde hij terecht toe, dat Asscher dat pas bij zijn afscheid zei.) Persoonlijk vraag ik me vaak af of menselijke oer-eigenschappen als lafheid en luiheid ook niet vaak onderschat worden als verklarende factor bij het gedogen.

Met betrekking tot deze materie had Smalhout een paar sprekende praktijkvoorbeelden. (Hierin is hij een meester.) Zo haalde hij een rechterlijke uitspraak aan die erop neerkomt dat de buit ook na arrestatie in bezit blijft van de vermoedelijke delinquent, tenzij die besluit vrijwillig afstand te doen. Voorts was er de inbreker in een groot landhuis, waar men die dag toevallig de trap in de was had gezet. De eigenaar van het huis werd aansprakelijk gesteld voor het gebroken been van de crimineel!

Minder om te lachen is de griezelige geschiedenis van de invalide garagehouder uit Leidschendam, die na negen inbraken besloot zich met een vuurwapen te beschermen tegen zijn Turkse belagers. U raadt het al: de tiende keer schiet hij er een dood. Eerste reactie van de politie: “waarom bent u niet gewoon verhuisd ?”

En als uitsmijter: de reactie van de Zandvoordse politie die het nodig vond een volledige strafexpeditie in gang te zetten tegen … de eigenaar van strandtent Far Out, omdat die ondernemer een aantal voortdurend overlast veroorzakende, hier niet nader te benoemen Marokkanen met een honkbalknuppel had ‘bedreigd’.

Voelde ik me bij thema’s als Kerk-Religie en (later die avond) Krijgsmacht bepaald niet als een vis in het water, hier bewoog Smalhout zich op een terrein dat mij na aan het hart ligt. Bottom line: de pakkans voor criminelen is in Nederland ca 20%. Hun veroordelingskans 4%. Zoals gezegd: cabaret, stand-up comedy zelfs, een morele One Man Show, maar … de man liegt niet! Dat is onze samenleving anno 2004. Wie zijn dan de clowns ?

Met het onderwijs is het in Nederland al even treurig gesteld als met veiligheid en recht: iedereen moest van Links zo nodig gelijke kansen krijgen, maar in werkelijkheid kreeg sinds de Mammoetwet alles vooral een andere naam, en niet één keer maar bij voortduring. Zowel traditie als parate kennis stonden bij de jarenzestigers in een kwade reuk. Waar is bijvoorbeeld een vak als geschiedenis goed voor ? Als je perse iets wil weten, dan haal je al die informatie tegenwoordig toch gewoon van het internet? “Maar als je van niks afweet, dan ga je ook niks opzoeken”, zei Smalhout en hij oogstte terecht applaus. (Hij had zich ook retorisch kunnen afvragen hoe al die informatie eigenlijk op dat internet terecht kwam!) Zelfs de opa die Bob Smalhout ook is, kreeg het woord. Op zijn advies gaan de kleinkinderen school over de grens, in Vlaanderen, want daar “is het onderwijs nog zoals het hier voor de oorlog was.”

En dan is er dus de krijgsmacht. Net als de bijbel heeft die een wel zeer warm plekje in des professors hart. Hij hield een tirade over de nonchalante, ja bij tijden destructieve houding van de Nederlandse overheid jegens onze militairen. En dat was nu eens niet iets wat in de jaren zestig was begonnen! Ten gevolge van ‘het gebroken geweertje’ was het Nederlandse leger al in mei 1940 bedroevend bewapend. Smalhout beweert boud: het aantal gemobiliseerde Nederlandse soldaten was twee keer zo groot als het aantal binnenvallende Duitsers, maar het was die trieste staat van uitrusting en wapentuig die na vijf dagen tot de nederlaag leidde. De aannemelijkheid van die uitspraak heb ik nog niet kunnen nagaan. Vast staat echter dat het massale bombardement op Rotterdam en de dreiging van soortgelijk optreden tegen andere grote steden bij de capitulatie een cruciale rol hebben gespeeld, en de vraag is natuurlijk hoeveel sterker onze luchtafweer en luchtmacht wel niet hadden moeten zijn om voor een andere afloop te zorgen ...

Hoe dat ook zij, tussen overheid en krijgsmacht is het daarna nooit meer goed gekomen. Dat verklaarde antimilitaristen als Vredeling en Ter Beek het tot minister van defensie konden schoppen, spreekt wat Smalhout betreft boekdelen. En, zo wervelwindde hij door op die warme woensdagavond in Zeist, ook ‘Srebrenica’ was het gevolg van die houding van de overheid. “Dat gaat ver”, dacht ik meteen! Speelde, naast de gruwelijke Servische misdaad, bij die voor Nederland zo beschamende vertoning niet juist de over-eagerness van vrijwel de hele Nederlandse defensie-top een rol? En het onzalig verbond tussen opgewonden linkse do-gooders en de lobby van zich vervelende en overbodige militairen ? (althans op dat moment overbodig lijkend …) En dan was er nog de luchtsteun die uitbleef …

Inmiddels hebben er in elk geval al zeven zelfmoorden plaatsgevonden onder Srebrenica-veteranen. (Macabere informatie, maar juist dat soort ‘weetjes’ hielden de voordracht boeiend.) En wat te denken van de zaak Erik O.? Een soldaat naar een chaotisch oorlogsgebied aan de andere kant van de wereld sturen en hem dan aanklagen als hij iemand doodschiet! “Een absoluut godvergeten schandaal”, vond de professor. En kijk, dáár is dan weer geen speld tussen te krijgen!

Het zou raar zijn als de oud-hoogleraar in de anesthesiologie niet ook wat woorden zou hebben vuilgemaakt aan de zorgsector. Maar veel tijd was daar helaas niet meer voor. Het huisartsentekort bestaat volgens Smalhout niet: het probleem zit hem in een gebrekkig arbeidsethos; artsen, en met name vrouwelijke artsen, willen allemaal in deeltijd werken.

Onze nationale identiteit, het gezin (één derde van alle huwelijken eindigt in scheiding), de ondergang van Neerlands Boerenstand, de multiculturele samenleving en de islam … ze moesten allemaal nog aan de orde komen, maar de klok stond niet stil en het was intussen wel erg warm geworden in het zaaltje. Kort voordat gastheer Bart Jan Spruyt voorstelde om te pauzeren, en de vragenronde daarna in een wat koelere omgeving te houden, stelde Smalhout nog dat zestien miljoen inwoners er wat hem betreft zes miljoen teveel zijn. “Nederland is met meer dan 470 inwoners per vierkante kilometer het dichtstbevolkte land ter wereld”. Ik heb het gecheckt (op het internet!) en Smalhout heeft nauwelijks teveel gezegd: als we stadsstaten en kleine eilanden buiten beschouwing laten, neemt Nederland een weinig begerenswaardige vierde plaats in op de wereldranglijst (na Bangladesh, Taiwan en Zuid Korea), en in Europa staan we zonder meer bovenaan. Het mag dan nog altijd niet helemaal koosjer worden gevonden om de drie miljoen immigranten van de afgelopen veertig jaar tegen de achtergrond te plaatsen van dit keiharde demografische gegeven, maar … Smalhout deed het lekker toch. (Ter vergelijking: het Verenigd Koninkrijk heeft 244 inwoners per vierkante kilometer, buurland Duitsland 233 en Frankrijk slechts 109.)

Misschien was tijdgebrek ook de reden dat het betoog niet werd afgerond met duidelijke aanbevelingen voor de toekomst. “Nu is het moment voor een beslissende keuze”, zei professor Smalhout Mozes tot slot na (Deuteronomium 30). Maar tussen wat en wat dan ? Hoe is herstel (of wat mij betreft liever: verandering) te bewerkstelligen? Die vragen bleven tijdens deze boeiende avond helaas onbeantwoord en dat stelde toch teleur. “Ophouden met die flauwekul”, “een eind maken aan de massaliteit” en zelfs “weer gewoon in een net pak voor de klas” en “flikker de PC het raam uit” (citaat van Pim Fortuyn over het zogenaamde Studiehuis) … ik vond het allemaal wel heel erg ‘terug’ - terwijl we toch juist vooruit moeten, of we willen of niet. Volgens mij kun je Smalhouts zorgen over de steeds zwakker wordende band met het verleden en het blind overboord zetten van tradities en conventies heel wel delen zonder uit te wijken naar mythische sferen als ‘het Vlaamse onderwijs’, ‘vóór de jaren zestig c.q. de oorlog’, ‘het Nederlandse leger pre-VVDM’ enz.

De wereld wordt nooit meer ‘zoals vroeger’, maar dat accepteren hoeft niet te betekenen dat je je neerlegt bij het vervagen van elke common ground tussen de generaties, of bij de infantilisering en verproletisering van de samenleving (voetbalvandalisme en ander zinloos geweld) en in het bijzonder de media (Big Brother, Idols, Make me a Mum, Sperm Race en binnenkort wellicht docu-soaps over De Vinkenslag en de familie Tokkie …). Eigentijdse conservatieven, of aanhangers van Democratisch Rechts (what’s in a name?), trachten goede dingen uit het wat verdere verleden te combineren met goede dingen uit het wat recentere, ja zelfs uit die vermaledijde Jaren Zestig. Alle gezag in één klap de deur uit was de droom van die tijd, al wist bijna iedereen toen al stiekem dat het niet mogelijk was. Ik trapte er destijds ook in, met beide benen en van ganser harte. Nederland anno nu is een ‘fraai’ voorbeeld van waar zelfs de poging toe kan leiden. Tijd dus voor een ‘beschavingsoffensief’ – je hoort de kreet steeds vaker en soms uit onverwachte hoek. Het was prachtig hoor, al die Solidariteit (‘Georganiseerde Solidariteit’) van de afgelopen decennia, in combinatie met ‘je eigen ding doen’, maar wordt het nu geen tijd voor fatsoen, ijver, bescheidenheid, verantwoordelijkheid en een minimum aan discipline en zelfbeheersing? (Dat ik onder al die begrippen iets anders versta dan mijn grootouders, zal duidelijk zijn.) Maar hoe bereik je dat?

Smalhout zit, denk ik, op het goede spoor. Hij zoekt het in dezelfde richting als de flamboyante homoseksueel Pim Fortuyn (volstrekt onbestaanbaar zonder de ‘De Jaren Zestig’). Tegelijk met het naar spruitjes riekende badwater van de wederopbouwperiode hebben we namelijk het kind weggegooid. Een wat ongelukkige beeldspraak, want dat kind was nu juist … de vaderfiguur - warm, wijs en begrijpend maar indien nodig streng. Hij werd belichaamd in de eerder genoemde notabelen, maar zeker ook in een bepaald type politici en bestuurders, en zeer in het bijzonder in een premier als Willem Drees. Zij die zich afzetten tegen die ‘regenten’ en het later zelf werden, hebben goed laten zien wat the worst of both worlds betekent. Dat die vaderfiguur in de 21e eeuw best ook een moeder, of althans een vrouw, zal kunnen blijken te zijn - of inderdaad een nicht – tja, daar zullen we aan moeten wennen.

Hans Aniba

Verdeelde stad

2004-07-19T17:34:00.000+02:00

Den Haag anno 2004: eilandenrijk, stad in verwarring. Naar aanleiding van de moord op Hans van Wieren besloot de Haagsche Courant een ‘hedendaags sociogram’ te publiceren, een momentopname van de Residentie anno nu - blank, zwart en grijs. Grijs staat daarbij nu eens niet voor de aanzwellende golf van rock ‘n rollators voortduwende babyboomers; en het gaat ook niet om de muizenkleur der ambtenaren. Nee, dit is het grijs dat je krijgt als je wit en zwart mengt: het niet-gesegregeerde Den Haag, daar waar de ene helft van de inwoners de andere helft soms nog tegenkomt …

Deze speciale bijlage is een must voor elke Hagenaar, zeker voor elke Hagenaar met politieke en maatschappelijke belangstelling: apart leggen, lezen, nietje erdoor, bewaren. Dertien rake sfeertekeningen, handige statistieken én … een sprookje.

Den Haag anno 2004 is een gedeelde stad, geen eenheidsworst. Maar dat is op zichzelf niet nieuw; de stad is altijd een eilandenrijk geweest. In Den Haag vond je immers, naast katholieken en protestanten van diverse denominatie, vanouds ook joden, chinezen, indo’s en andere ‘vreemdelingen’. Maar de verdeling liep en loopt niet alleen langs etnische en religieuze lijnen. Zand en klei mengden eeuwenlang niet of nauwelijks … Was je op Scheveningen geboren, dan had je in Marlot weinig te zoeken. En nog altijd leeft het ’s-Gravenhaege van hockey, tennis en theater pal naast het De Haag van ADO, bingo, biljart en koffietent. De toekomstvisie waarmee de HC-bijlage afsluit, het sprookje, lijkt te willen zeggen dat daar sinds de late twintigste eeuw eigenlijk alleen maar een paar groepen bij zijn gekomen.

28.000 Turken, 21.000 Marokkanen, 53.000 Surinamers en Antillianen, en dan nog zo’n 26.000 mensen uit de EU plus een slordige 88.000 van elders in de wereld – bijna de helft van de stadsbevolking. En dat in amper vier decennia! Daar komt bij dat veel van deze nieuwste nieuwkomers laagopgeleid waren en afkomstig van het platteland, en dat zij qua religie en cultuur veel verder verwijderd stonden van het Westen dan ‘indische mensen’ of de meeste Nederlandse joden en chinezen. Na twee of drie generaties bevinden zij en hun (klein)kinderen zich dikwijls nog onderaan de sociale ladder. En aangezien juist deze groepen het kinderrijkst zijn, zal het karakter van Den Haag (en van Amsterdam, Rotterdam en Utrecht) in de toekomst niet langer Nederlands of zelfs Europees zijn. Wat dat betreft zit het sprookje op het juiste spoor.

In het Den Haag van 2025 ontmoeten we vooral de geslaagde bovenlaag: de burgemeester natuurlijk, gekozen en van Marokkaanse afkomst; verder komen we twee ingenieurs tegen, waarvan één met een onmiskenbaar Turkse naam, en een jurist die werkt voor het
gereputeerde bureau Samaralsingh, Samaralsingh & Ramas. De grootste Haagse projectontwikkelaar, ten slotte, heet in 2025 Mohammed Elbachir.

Kansarmen lijken - behalve Hans en Ali, twee junkies die terloops worden opgevoerd - te zijn verdwenen. Wat is er toch met hen gebeurd ?, zo vraag je je af. Welnu, zij zijn “opgestuwd in goedkope nieuwbouwwijken aan de gemeentegrens”. Maar - en dat is een hele troost !! - het zijn voornamelijk autochtonen ( “zoals ze vroeger werden genoemd”). Over Oost-Europeanen horen we vreemd genoeg niets. Kansarme allochtonen bestaan in 2025 kennelijk überhaupt niet meer. Dat zit zo: het aantal kansarme nieuwkomers daalde aanzienlijk sinds in 2006 besloten werd de sociale voorzieningen voor hen af te schaffen. Ja, dat zal het aantal wel aardig hebben teruggebracht. (Wie zei er ooit iets over dweilen en de kraan?) Maar de nieuwkomers van de 40 jaar daarvoor dan? Nou, voor hen is de verzorgingsstaat ook al lang afgeschaft, en voor autochtone Nederlanders trouwens ook; iets van “grootvaders tijd, een beetje iets voor hippies”. Pech voor Hans en Ali en voor al die opgestuwde luitjes in hun goedkope nieuwbouwwijken aan de gemeentegrens.
Maar misschien is het een beetje flauw om zo’n schattig sprookje zo te debunken. Want ook al is het naïef, en ook al wordt zowel het failliet van de multiculturele droom als het daarop volgende idealisme van Bos en Cohen (De boel een beetje bij elkaar houden) er wel erg dik opgelegd, dit sprookje heeft ook sympathieke kanten. De schrijver probeert zich in elk geval voor te stellen wat er de komende jaren allemaal aan ellendigs zou kunnen gebeuren, en hoe je er daarna toch samen weer iets van zou kunnen maken. Een bomaanslag op het stadhuis (door blanke anarchisten) en “rauwe rassenrellen” (84 doden, waarvan 76 moslims). Allemaal de schuld van verkrampte imams en would-be nieuwe Fortuyns (toe maar!). Alles moest “een keer hard worden uitgepraat”; zo kon het niet verder.

De LPF-Afdeling Den Haag wil liever niet wachten op explosies en rellen. Wij zijn momenteel bezig onze partij, na de valse start van 2002, opnieuw op te bouwen en doen mee aan de volgende gemeenteraadsverkiezingen. In de geest van Fortuyn wil onze partij spreken namens alle Nederlanders, inclusief alle niet-autochtone Nederlanders die echt voor Nederland kiezen en die in staat zijn, en bereid, om de ontwikkelingen van de laatste jaren ook te bekijken door de bril van hun nieuwe landgenoten. Interessant genoeg vinden ook velen van hen dat de multiculturele wildgroei al lang geleden had moeten worden afgeremd! De multiculturele samenleving afschaffen kan niet, en dat hoeft ook niet; die ongebreidelde wildgroei tegengaan kan wel. De LPF wil namelijk dat iedereen kan wonen in een omgeving waar men zich thuis voelt, op zijn gemak en vooral veilig. Dat betekent in elk geval dat er een eind moet komen aan het slappe gedoogbeleid en de ambtenarenheerschappij die Nederland nog altijd teisteren. Verder willen wij zowel landelijk als gemeentelijk een kleinere overheid die consequent en duidelijk is, en indien nodig streng. In onze toekomst wordt de verzorgingsstaat niet afgeschaft - wel de vertroetelstaat. Het is immers een schande om ouderen die hun hele leven gewerkt hebben, te dwingen nog langer door te werken, terwijl enorme aantallen mensen al jarenlang aan de kant staan! De echte verzorgingsstaat is alleen te redden van de
dreigende ondergang als we afspreken dat wie zijn broek kan ophouden, die ook moet ophouden. En dat we niet eindeloos doorgaan met het binnenhalen van importpartners en andere uitkeringsgerechtigden van morgen.

Verder vindt de LPF Europa best belangrijk, maar Nederland toch een stuk belangrijker. De systematische onttakeling van ons land, van binnenuit en van buitenaf, moet stoppen. Aan een nepparlement en een nepgrondwet heeft niemand behoefte, aan echte democratisering wel. Wij hebben een broertje dood aan politici die krokodillentranen huilen over ‘de kloof tussen burger en politiek’ maar die vervolgens weigeren ook maar iets aan die kloof te doen. Zolang we belangrijke zaken als immigratie, de euro en de uitbreiding van Europa door de strot geduwd krijgen - en daar zijn ook op gemeentelijk niveau helaas talloze voorbeelden van - is Nederland nog lang niet ‘af’. Ons land kan en moet democratischer!

Tot slot - het zal niemand verbazen - voeren wij de vrijheid van meningsuiting en meningsvorming hoog in het vaandel. Wij willen over alles kunnen spreken en schrijven zonder meteen in verdachte hoek te worden gedrukt. Bij meer democratie hoort: het bespreekbaar maken van de ontelbare taboes, onzichtbare onderwerpen en politieke dogma’s die ook na 2002 jammer genoeg nog bestaan. Of ze ook in 2025 nog zullen bestaan, aan het Binnenhof en elders in Den Haag? Dat is in een democratie als het goed is iets waar de kiezer uiteindelijk over beslist. Volgende ronde: gemeenteraadsverkiezingen 2006.

Hans Aniba
verkort in Haagsche Courant 5 juni 2004

Zieltogend links-liberalisme

2004-06-01T17:33:00.000+02:00

NRC Handelsblad afficheert zich onder meer als ‘slijpsteen voor de geest’. Dat klinkt helder en objectief, maar alvorens de geest aan deze steen te slijpen, doet de lezer er goed aan zich te realiseren om welke steensoort het hier gaat. “De generatie van '68 bereidt zich voor op haar pensioen”, zo heet het onder meer in het hoofdartikel van 8 mei (“Het jacobijnse liberalisme”). Dat mag zo zijn, maar het scherm waarop de redactie haar inzichten projecteert, draagt nu juist de kleur van die grijze generatie - of althans van het gearriveerde deel daarvan. In dat gedateerde en verre van objectieve wereldbeeld is de LPF “een brave oppositiepartij geworden”, zijn de ontevredenen van 2002 “weer ondergronds gegaan”, komen radicale maatschappelijke omwentelingen niet langer uit de links-progressieve maar “uit tegenovergestelde hoek” en zien wij een verschuiving van (linkse) solidariteit via (markt)prikkels naar “de knoet” van Balkenende, Zalm en Verdonk.
Jammer alleen dat het grootste deel van links en linksig Nederland maatschappelijke omwentelingen al sinds de jaren tachtig niet meer erg hoog op de agenda had staan, laat staan radicale. De vraag is op wie de term conservatief (in de meest letterlijke zin: behoudend, pro-status quo, anti-verandering) nu eigenlijk het meest van toepassing is. Ook jammer dat men qua woordkeus zijn lesje nog steeds niet heeft geleerd: die “knoet” is echt potsierlijk! Na dertig jaar Gedoogparadijs komt kennelijk zelfs de plumeau van Balkenende c.s. hard aan … Het is een truc die men ter linkerzijde vaak toepast: dreigt bijvoorbeeld onze volledig uit de hand gelopen Vertroetelstaat weer enigszins te worden bijgesteld in de richting van wat Drees ooit voor ogen stond, dan spreekt men meteen van de Uitverkoop van de Beschaving.
En wat betreft de Lijst Pim Fortuyn: die werd opgericht in februari 2002; in de twee jaar die volgden op de gewelddadige dood van haar stichter, is er in de piepjonge LPF van alles gebeurd en heeft zij zich zeker niet altijd van haar beste kant laten zien, maar hoe braaf en ingekapseld zij is, moet worden afgewacht. Voorlopig is de LPF de enige Nederlandse partij met een afwijkend Europa-standpunt! ‘Ondergronds’ gaat in elk geval niet op voor een politieke partij met afgevaardigden in de Eerste en Tweede Kamer, Provinciale Staten en een aantal gemeenteraden.

Maar meer dan om de LPF gaat het in dit hoofdartikel natuurlijk om de veel bredere anti-regentenbeweging, de opstand der burgers, de anti-gedoogbeweging, de ‘leefbaar-beweging’, de politieke incorrectheid, de ‘multiculturalisme is niet heilig’-beweging … of hoe je de revolte van 2002 ook maar wilt benoemen. En de gedachte dat die beweging met Fortuyn ondergronds is gegaan, heeft een wel heel zichtbare moeder: het wensdenken van diezelfde gesettelde zestigers!
In het artikel wordt niet ontkend dat er sinds Fortuyn een andere wind waait: die van wat men noemt het activistisch conservatisme. (Dat is, voor alle duidelijkheid, niet hetzelfde als conservatief activisme. Dát zou pas een echte tegenhanger zijn van het progressief activisme dat Fortuyn zijn leven kostte, de vrouw van Hans Janmaat een been, staatssecretaris Kosto zijn huis, de Macro en Shell miljoenen, menig politicus zijn goeie goed en talloze laboratoriummedewerkers en agrariërs hun gemoedsrust.) Dat activistisch conservatisme wil eindelijk iets doen aan wat Fortuyn voor het gemak de puinhopen van Paars noemde (het puin in kwestie is op zijn minst voor een deel van veel eerdere datum). Voor veel babyboomers bestaat er niets anders dan, enerzijds, het idealistische maakbaarheidsdenken van hun jonge jaren en, anderzijds, de ‘alles moet kunnen’-mentaliteit die overbleef toen bleek dat kapitalisme en consumptiedrift een stuk taaier waren dan gehoopt, en zij inmiddels zelf het ooit zo bestreden establishment waren geworden. Als verongelijkte kinderen staren zij nu naar de puinhoop die zij er inderdaad van gemaakt hebben en zeggen zij te vrezen voor “staatstoezicht, interventie en dwang (…) in de politieke voetsporen van de jacobijnen”. Tja …
En kan men met droge ogen volhouden dat in ons wetten- en reglementenlandje, deze kostbare speelplaats voor ‘beleidsmedewerkers’ en andere regelneven van overheidswege, de markt sinds de jaren negentig vrij baan heeft gekregen? Kennelijk wel, want de krant van Licht en Vrijheid (Lux et Libertas) beweert het.
You don’t need to be a weatherman to know which way the winds blows, maar wie beweert dat anno 2004 de “nieuwe standaard luidt dat ieder maatschappelijk probleem met wetgeving dient te worden bestreden”, heeft noch Fortuyn, noch Balkenende begrepen. De keuze tussen de Maakbare Samenleving en het volstrekte laissez faire van Gedoogparadijs Nederland is een valse. Waarom zou je geen voorstander kunnen zijn van een overheid die strenger is en tegelijk kleiner, minder ambitieus, duidelijker en efficiënter ?

Hans Aniba

Wat in het hoofddoekjesdebat ontbreekt

2004-05-01T17:29:00.000+02:00

Prikkelende openingsvraag: hoe fout ben je als je vindt dat er een grens is aan de onteuropeanisering van stedelijk Nederland? En ben je meteen extreem-rechts, en een ‘minderwaardig mens’, en zet je groepen tegen elkaar op, als je vindt dat Pim Fortuyn gelijk had met zijn roep om integratie en zijn beeldspraak van het dweilen en de kraan?

Nog niet zo heel lang geleden was het vonnis (een reflex welhaast) sim-pel en gezwind: racist en/of fascist - of op zijn allerbest een dubieuze onderbuikspreker. Dat was je immers al zodra je vraagtekens durfde plaatsen bij het heil dat de multiculturele samenleving ons geacht werd te brengen. Die tijd is voorbij.

Maar het valt inwoners van Nederland nog altijd heel moeilijk te denken in termen van eigen identiteit. Ik doel dan niet op ieders individuele identiteit; zoals bekend zit het daarmee sinds de jaren zestig en zeventig wel snor in het land achter de dijken. Opleiding, beroep, seksuele geaardheid, spirituele of wereldbeschouwelijke oriëntatie, of loyaliteit t.a.v. een sportclub of muziekstijl … het komt allemaal in aanmerking als ‘component van wat je bent’ en - ook belangrijk - als bindmiddel tussen mensen. Zelfs enthousiasme voor het regionaal of plaatselijk erfgoed mág! Zodra zich echter een nationale identiteit dreigt aan te dienen, gaan alle seinen nog steeds op rood, of liever gezegd: op zwart en bruin! Boven-nationaal (westers, Europees, judeo-hellenistisch, christelijk, dan wel postchristelijk) is al weer iets makkelijker, maar riekt voor sommigen toch ook bedenkelijk.

Het probleem zit kennelijk in onze nationale en onze westerse identiteit: die kun je anno 2004 in Nederland niet hebben, laat staan koesteren; daar kun je niet aan hechten en, erger, daar moet je ook maar niet over denken of praten want … Ja, want wat eigenlijk ?

Lange tijd was het devies ‘integratie met behoud van identiteit’. Welnu, het is onze nationale en westerse identiteit die ik mis in het hoofddoekjesdebat zoals het tot dusver is gevoerd. Het hoofddoekje als symbool van vrouwenonderdrukking; het hoofddoekje als bedreiging voor de neutrale staat; het hoofddoekje als belemmering van de communicatie … het is allemaal waar. En er zijn er vast nog wel een paar te bedenken als je je best doet. Maar aan al deze argumenten kleeft een zekere dubbelhartigheid. Een soort (zelf)bedrog, vergelijkbaar met dat rond ‘taal- en inburgeringslessen in het land van herkomst’. Een wat mij betreft zeer wel na te voelen dubbelhartigheid, na een regime van dertig jaar linkse en linksige denkpolitie, maar toch …

Ik ben nog eens bij mezelf te rade gegaan en wat bleek ? Ik heb helemaal niets tegen hoofddoekjes - zoals ik tegen het meeste textiel geen enkel bezwaar heb. Mijn moeder droeg vroeger ook vaak een sjaaltje op de fiets. Mooi vond ik het toen al het niet, maar ja … Djellaba’s, tulbanden, Lederhosen, kilts, ze laten me koud; maar ook peniskokers, Zeeuwse hoofdijzers, bolhoeden en die balsahouten frisbees die de Kapayo indianen dragen als lipvergroters, ... ze gaan hun gang maar!

Zoals ik niets heb tegen textiel en klederdracht in het algemeen, heb ik op voorhand ook niets tegen mensen; dus ook niet tegen moslims. A priori heb ik zelfs niets tegen moskeeën met of zonder minaretten, ritueel slachten, Turkse en Arabische muziek - en al helemaal niet tegen couscous en kebab. Dat is sentiment nr. 1: veel moet kunnen, liever misschien ‘daar ’, maar als het moet, voor mijn part zelfs hier. Hoewel …

Er is ook sentiment 2: ik heb het land zien veranderen waarin ik geboren ben, en opgegroeid, waarin ik geworden ben wie ik ben; het land waarin, en in zekere zin zelfs waarvoor ik gewerkt heb (en in elk geval belasting heb betaald). Ik heb het in hoog tempo zien veranderen: van traditioneel, nog sterk agrarisch en provincialistisch en - laten we het onder ogen zien - tot in de jaren zestig ook behoorlijk nationalistisch, in een pluriforme, open samenleving, zogenaamd radicaal-kosmopolitisch, op een wijze die nergens anders op de hele wereld, of zelfs in de hele geschiedenis van de mensheid geslaagd is - althans duurzaam en zonder bloedvergieten. Ik stond erbij en keek ernaar, heb er misschien zelfs aan meegewerkt of heb althans jarenlang zo’n beetje aan de zijlijn gestaan.

Zoals iedereen die erover heeft nagedacht, tegenwoordig eigenlijk liberaal is, en zoals iedereen die een beetje nadenkt, ook voor het principe van de verzorgingsstaat is, zo zal ook iedereen moeten accepteren dat onze huidige maatschappij pluriform is, ook in etnisch en cultureel opzicht. Maar ik durf de stelling aan dat er is een grens is aan de mate en het tempo waarin samenlevingen kunnen veranderen zonder zichzelf geheel te verliezen. Let op de formulering: er is een grens: geen sollen maar sein. Ik beweer niet dat er een tegenbeweging of iets dergelijks moet komen; ik zeg dat die al begonnen is. De wal keert het schip en we kunnen hooguit proberen de schok te verzachten.

‘s Lands wijs, ‘s lands eer; wanneer je als westerling naar een ver en vreemd land gaat, pas je je aan: badpak in plaats van bikini, laat staan topless; geen shorts of blote buiken, geen hoofddeksel in de tempels, geen schoenen in de moskee. Ik zal niet zeggen dat alle Nederlandse toeristen zich zo voorzichtig gedragen, maar spraak- en smaakmakend Nederland vindt dat het zo zou moeten - en dat is ook zo. Nou weet ik best dat immigranten geen toeristen zijn, maar ook in de integratie-discussie gaat het om aanpassing, om rekening houden met elkaar. Een zekere mate van aanpassing is geboden, onvermijdelijk. Hoe ver de wederzijdse aanpassing van nieuwkomers en autochtonen moet gaan, dat is waar het debat over gaat. Ook het hoofddoekjesdebat. Het laatste woord is nog lang niet gezegd, maar er wordt tenminste over gesproken. Jarenlang was dat taboe.

Ik pleit voor een gerevitaliseerd nationaal bewustzijn, maar met de socioloog Dick Pels vind ik dat die hernieuwde burgerzin eigentijds moet zijn en beperkt in bereik. Pels gebruikt bijvoeglijke naamwoorden als dun en mild. Hij breekt een lans voor een ‘zwakke Nederlandse identiteit’ of, anders gezegd, ‘een zwak voor Nederland’, hetgeen volgens hem kan samengaan, en zou moeten samengaan met verdergaande individualisering. Ik kan me daar wel in vinden. Persoonlijk stuit weinig me zo tegen de borst als de massale voetbal-oranje variant van ons gemankeerde nationale gevoel. Dat is dus beslist niet wat ik bedoel. (En voor wie het nog altijd niet begrepen heeft of wil begrijpen: de perverse dagdromen van Mussert, Mussolini en Adolf Hitler bedoel ik ook niet !!)

Terug naar de hoofddoekjes. Ik ken weinig mensen die ervoor zijn ze geheel te verbieden. Dat is zinloos, strijdig met de beginselen van de rechtsstaat en, als je echt iets tegen die dingen hebt, ook dom want contraproductief. (Chadors, Burka’s en dergelijke alles verhullende kostuums lijken me een verhaal op zich.) Vervolgens kun je heel radicaal-liberaal zeggen: iedereen mag erbij lopen zoals hij of zij wil ! Dat klinkt stoer, maar het is in onze huidige samenleving in elk geval evident onwaar. De manier om dat te bewijzen is ’s ochtends van huis te gaan met slechts schoenen en sokken aan … Burgerlijke normen, zult u zeggen. Klopt! Het zijn de normen die er tot dusver toe hebben geleid dat Nederlandse postbodes en politieagenten geen korte broek dragen (ook niet in de heetste zomer!), maar bijvoorbeeld ook dat diplomaten of Directeurs-generaal op ministeries zelden in tutu worden gesignaleerd, of met groen geverfde hanenkam en 24 karaats neuspiercing.

Ik zou er voor willen pleiten iedere instelling, vereniging of bedrijf de vrijheid te geven zelf hun eigen dress code op te stellen. De meeste instellingen, verenigingen en bedrijven zijn mans genoeg om - rekening houdend met hun medewerkers, hun cliënten en hun maatschappelijk Umfeld in het algemeen - zo’n exercitie tot een goed einde te brengen. Dat lijkt me democratischer dan dat de overheid het weer allemaal gaat voorschrijven. (Die aangeboren verdraagzaamheid die ‘Hollanders’ zo vaak wordt toegedicht, bloeit volgens mij ook pas echt als die ‘Hollanders’ hun eigen gang mogen gaan!) Maar de overheid zelf is natuurlijk een geval apart: op veel terreinen bezit die een monopolie, dus daar moet heel goed over worden nagedacht. Voor de rechterlijke macht geldt dat zo mogelijk in nog sterkere mate. Weinig mensen zullen dat ontkennen. Voor de advocatuur ligt het al weer iets anders en ook het onderwijs neemt een bijzondere positie in (met een belangrijk onderscheid tussen ‘voor de klas’ en ‘in de klas’). Hoe dan ook, niemand gelooft dat het helemaal zonder regels en afspraken kan. Wel graag zo min mogelijk regels en afspraken; dat is immers liberaal.

Maar nu komt er een middenstander die zegt: in mijn winkel, in mijn kroeg … geen hoofddoekjes. Kan dat ? Of moet zo iemand voor het gerecht worden gedaagd ? De grondwet verbiedt weliswaar “discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook”, maar ja, het woordenboek definieert discriminatie op zijn beurt als “ongeoorloofd onderscheid dat gemaakt wordt op grond van bepaalde kenmerken”, dus dan draaien we in een cirkeltje. De postbode met warme benen vindt het gemaakte onderscheid tussen hem en zijn neef, die stratenmaker is en zijn werk ’s zomers nog net niet naakt verricht, immers ook ongeoorloofd … Mensen zijn nu eenmaal verschillend en mensen (en instanties) maken nu eenmaal onderscheid: met een geurige joint in de mond kan je ook niet zo maar overal naar binnen – te onzent niet, maar ook niet in Ankara of Casablanca ! Nu we met zijn allen dan eindelijk wat minder lijken te lijden aan die Pavlov-reflex van het R-woord, valt er wellicht zelfs enig begrip op te brengen voor de winkelier die stelende asielzoekers uit zijn zaak wilde houden, en de disco waar men mot zoekende Marokkanen zo zat was, dat men iedereen met een Mediterraan uiterlijk ging weigeren …

Ik denk dezer dagen ook weer vaker terug aan de discussie die in de jaren zestig en zeventig werd gevoerd omtrent de haardracht van mannen. Ik heb de strijd destijds volop gevoerd en kan er dus over meepraten. Er was een tijd dat lang haar in de krijgsmacht niet werd geaccepteerd. (Een paar jaar later leek het bijna verplicht !) En ik herinner me de eerste politici en andere media-persoonlijkheden die heel voorzichtig een paar haren over boord en oren kamden. De burgerlijke norm was aan het schuiven geraakt en er ontstond volop discussie over wat kon en niet kon en wat wenselijk was – ook niet altijd vrolijk, vriendelijk en met inachtneming van de regels van fair play; ook toen kwam er, zeker in het begin, een hoop venijn bij kijken!

Alles hangt samen met aantallen: haardracht zou destijds geen onderwerp van discussie zijn geworden als Britse en Amerikaanse muzikanten niet binnen een paar jaar de halve Nederlandse jeugd hadden aangestoken. En er zou nu geen hoofddoekjesdiscussie zijn als er in Nederland een paar duizend islamieten woonden. Maar in een periode van 40 jaar heeft dit land een bevolkingsinjectie gekregen die ertoe heeft geleid dat in onze grote steden nu ongeveer één derde van de bevolking bestaat uit nieuwkomers. Binnen tien jaar zal dat de helft zijn! Ik stel nog eens de vragen waarop ik het antwoord al gegeven heb: is iets dergelijks ooit eerder ergens geprobeerd ? Ja, in Israël ! Is het ooit ergens goed gegaan ?

En behalve met aantallen hangt alles natuurlijk ook altijd onvermijdelijk samen met de geschiedenis, in casu de loden last van Tweede Wereldoorlog en kolonialisme - of althans het schimmige beeld daarvan onder Nederlanders. Uit die laatste oorlog, met vrijwel meteen daarna de zogenaamde politionele acties, kwamen ‘we’ overigens als een land met veel meer nationaal bewustzijn dan we sinds de Tachtigjarige oorlog ooit hadden gehad! (Of je wat in de 16e en 17e eeuw hier te lande vigeerde, achteraf met ons in wezen zeer 19e- en 20e-eeuwse begrippenapparaat, überhaupt mag aanduiden als nationaal besef, nationalisme, patriottisme of vaderlandsliefde … ik laat het graag over aan de deskundigen.)

Op dit punt in de discussie aangeland, is er meestal een simpele ziel die zich geroepen voelt nog eens met klem te benadrukken dat de holocaust toch echt heel erg was en dat we daarom moeten oppassen dat ….
Stop ! Dat de jodenmoord een gruwel was, is evident, maar laten we nou afspreken dat dat met de huidige discussie rond immigratie en integratie niets, maar dan ook echt helemaal niets te maken heeft! Laten we elkaar niet verketteren en met elkaar blijven praten zolang we constateren dat niemand pleit voor geweld; dat niemand pleit voor het uitzetten (laat staan deporteren!) van mensen die legaal in Nederland verblijven; en dat iedereen uit is op het in stand houden van de maatschappelijke infrastructuur, inclusief een sociaal vangnet voor wie er recht op heeft.

Dan spreken we voor de zuiverheid van het debat tot slot meteen af dat een racist iemand is
- die van mening is dat het biologische begrip ‘ras’ ook van toepassing is op mensen, en vindt dat één specifiek ras (meestal het zijne/hare !) superieur is aan andere;

en een fascist
- een militante nationalist en antidemocraat, meestal volgeling van één sterke man of één sterke partij die streeft naar absolute macht over de gehele maatschappij en daarbij geweld niet schuwt.

En daarna debatteren we verder. Ook hier zullen we samen uit moeten komen …

Hans Aniba
(verkorte versie: Haagsche Courant 16 april 2004 onder de titel
"We draaien om de hete brij heen")

Fatsoen

2004-04-01T17:28:00.000+02:00

De mijmeringen van Geert Mak die stonden afgedrukt in de Haagsche Courant van afgelopen zaterdag, bevatten veel moois en waars. Aan zijn opmerkingen over de immigratieproblematiek heb ik mij echter geërgerd.

In haar ruim 2500 pagina’s tellende rapport noemt de commissie-Blok “de integratie van veel allochtonen geheel of gedeeltelijk geslaagd”. Veel … geheel of gedeeltelijk … - het is toch wat magertjes. Misschien maakt Mak er daarom vrolijk van: negentig procent van de allochtonen is “keurig geïntegreerd” !

Daar gaan we weer: stug blijven ontkennen, dan gaat het vanzelf over. Niet alleen wil Mak de harde werkelijkheid niet onder ogen zien, en laat hij Stef Blok c.s. iets veel stelligers (en iets nog onbewijsbaarders !) zeggen dan zij hebben gezegd, maar omdat de commissie dat zogenaamd vindt, is “die meneer Blok van de VVD” volgens Mak “fatsoenlijk” en “dapper”.

Ik laat graag buiten beschouwing wat er zo fatsoenlijk is aan het op gemeenschapskosten uitvoeren van een onderzoek dat zeven kamerleden (plus een flinke staf) een jaar kost en niets anders oplevert dan tien lijvige hoofdstukken vol vaagheid en open deuren. Maar als ik het goed begrijp, ben je dus fatsoenlijk als je de dingen niet bij hun naam noemt. Dan kun je, wat Geert Mak betreft, zelfs als VVD’er in aanmerking komen voor de kwalificatie “fatsoenlijk mens”. En de lezer begrijpt: wie er anders over denkt, is natuurlijk onfatsoenlijk !

Het is een truc die men ter linkerzijde vaak toepast: dreigt bijvoorbeeld onze volledig uit de hand gelopen Vertroetelstaat weer enigszins te worden bijgesteld in de richting van wat Willem Drees ooit voor ogen stond, dan spreekt men meteen van de Uitverkoop van de Beschaving. (Wij zijn beschaafd. Bent u het met ons oneens, ….)

Nou, namens de barbaren dan maar: er is in onze steden een etnische onderklasse ontstaan met een zeer lage arbeidsparticipatie (Eindrapport tijdelijke commissie onderzoek integratiebeleid, p. 247). Er zijn interculturele spanningen en enorme communicatieproblemen, met alle vervreemding, haat, angst, geweld en criminaliteit van dien. De helft van de gevangenispopulatie is van niet-Nederlandse afkomst. 350.000 nieuwkomers én oudkomers spreken helemaal geen Nederlands, zoals eveneens zaterdag in NRC Handelsblad kon worden vernomen uit de mond van onze minister voor vreemdelingenzaken en integratie - ook van de VVD maar in de ogen van Geert Mak natuurlijk een stuk minder fatsoenlijk!

Mak moet vooral mooie boeken blijven schrijven - daar is hij goed in - maar voor zijn fatsoensopvatting geef ik geen eurocent. Hij juicht degenen toe die blind willen blijven voor de enorme uitdaging waar we in Nederland momenteel voor staan. Mij lijkt juist waardering geboden voor de tot dusver schaarse politici die, zoals Rita Verdonk, het lef hebben om te werken aan oplossingen.

Verkort in: Haagsche Courant, 18 maart 2004

Linkse oplossing ?

2004-03-01T17:32:00.000+01:00

Burgers ‘die iets vinden’, mogen tegenwoordig op zondagochtend hun zegje doen in het
programma Buitenhof. Laatst hoorde ik er een pleiten voor “een beetje minder Liberté ten behoeve van meer Egalité.” “Dan komt het met de Fraternité vanzelf goed”, zei hij er nog achteraan ... Het deed me aan van alles denken, onder meer aan het artikel “De linkse oplossing ” van Thomas van der Dunk in Vrij Nederland van 17 januari.

Dat artikel is om een aantal redenen opmerkelijk. Zo deed het me bijna twijfelen aan een overtuiging die ik toch al weer jaren koester (momenteel geen erg modieuze opvatting): het verschil tussen Links en Rechts is nog altijd politiek relevant en is niet bezig te verdwijnen – integendeel. Zelf ben ik rechts. Vroeger was ik links en niet zo’n beetje ook. Dat ging tussen mijn dertigste en vijfendertigste levensjaar schuiven.

Maar bij lezing van Von der Dunks essay viel me vooral op hoe men, ondanks diametraal verschillende uitgangspunten, toch tot veel vergelijkbare, soms zelfs identieke conclusies kan geraken!

Als je over jezelf zegt dat je rechts bent, of links, moet je kunnen aangeven waar de verschillen zitten. Wat mij betreft gaat het dan om twee zaken: hoe je denkt over de relatie markt - staat en over de ‘menselijke aard’. Nu is niets in het leven helemaal zwart, en ook niets helemaal wit, maar iemand die zegt dat hij rechts is, zal (voor mijn part in geval van geen of onvoldoende informatie en at gun point) zijn vertrouwen eerder stellen in de werking van de vrije markt dan in de een of andere overheid. En wat de menselijke aard betreft, de aard van het individu (voor zover politiek relevant): Rechts gaat er niet vanuit dat de mens ‘goed’ is, zelfs niet in principe goed, overwegend goed, onder de juiste voorwaarden goed of in meerderheid goed. De individuele mens is zeker tot veel goeds in staat, maar ook tot heel veel slechts, en ga er bij het maken van politieke plannen en het nemen van politieke beslissingen nou maar vanuit dat hij lui, laf, wellustig en zelfzuchtig is, en meestal ook berekenend.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus en zoon van emeritus hoogleraar H.W. von der Dunk, die ik als student in de jaren zeventig en tachtig bewonderde. Ik had van junior al het een en ander gelezen (o.a. de bundel “Alleen op de wereld. De Nederlandse worsteling met zichzelf, God en Europa”, 2001) en ik kende hem bovendien uit de media, die blijkbaar iets zien in dit verdwaalde lid van de Village People met zijn snerpende kopstem. Maar het is niet zijn stem of zijn outfit waardoor het me soms moeite kost hem serieus te nemen. Dat komt veeleer door zijn rabiate anti-Amerikanisme en zijn kennelijke fobie voor onderne-merschap en vrije markt. Met name van dat laatste, die absolute tegenstelling tussen markt en samenleving, zijn ook in “De linkse oplossing ” weer sterke staaltjes te bewonderen. Delen van het betoog ademen een volkomen irrationele afkeer van (en onbekendheid met !) het vrije ondernemerschap. Als een ware Don Quichotte vindt de auteur dat de sociaal-democratie moet blijven strijden tegen “de desastreuze bijeffecten van ongebreideld vrije-marktkapitalisme” (waar bestaat dat nog ?). En alles wat nieuw, hol en platvloers is – en dat is voor Von der Dunk tegenwoordig een heleboel – komt enkel en alleen voort uit … winstmotieven. Beroepsethos en profijtbeginsel lijken nooit naast elkaar te kunnen bestaan. Sectoren waaruit het profijtbeginsel wat hem betreft verbannen (c.q. nooit toegelaten) zou moeten worden, zijn onderwijs, cultuur en gezondheidszorg. Von der Dunk mag dan soms dingen zeggen die in linkse kring gedurfd zijn, in dit opzicht is hij minder atypisch. Ze
worden allemaal weer in stelling gebracht: ecologie/groen, ‘Kunst & Cultuur’; “langetermijnecologie” versus “kortetermijneconomie”; typisch van die kreten die alle denken en alle debat overbodig lijken te maken, net zoals trouwens “solidariteit”, “verantwoordelijkheidsgevoel”, “humaniteit”, “fatsoenlijke samenleving”, “kwestie van fatsoen”, “uitverkoop van De Beschaving” ... enz. enz. Vakbondsbobo’s grossieren er graag in en we hoorden het onlangs ook weer volop in verband met de asielzoekersproblematiek (en ook toen Hans Hillen het waagde de uit gemeenschapsmiddelen gefinancierde rollator ter discussie te stellen).

Von der Dunk vraagt zich af: “hoe komt Links uit de impasse ? Wat moet Links anders doen en wat vooral niet anders ?” Hij presenteert een alternatief in wat hij zelf noemt vijf stappen: 1. solidariteit: dat is mooi maar het moet meer zijn dan solidariteit met de gevestigde (babyboom) generatie; 2. “geen nota’s maar daden” : kies voor bekwame uitvoerders in plaats van bemoeizuchtige regelaars; 3. Links dient onomwonden te kiezen voor een sterke en strenge staat; 4. democratie is een groot goed maar er zijn grenzen, want teveel democratie kan de rechtsstaat en de kwaliteit van het openbaar bestuur aantasten (??); 5. Geld is niet alles! De “langetermijnecologie” mag het niet afleggen tegen de “kortetermijneconomie”.

Elk van deze globale thema’s werkt de essayist uit in de vorm van concrete aanbevelingen. En dan valt mij inderdaad op dat ik, vanuit mijn rechtse wereldbeeld, op veel punten tot dezelfde conclusies ben gekomen, of anders toch een heel eind met zijn aanbevelingen kan meegaan. Waar ben ik het zoal met de schrijver van dit linkse manifest eens ?

Sowieso natuurlijk in zijn pikante openingsstelling dat er iets mis is met Links en dat de linkse oppositie in de Tweede Kamer geen duidelijk alternatief biedt – dat ligt voor de hand! Maar er is meer. In feite is het betoog van Von der Dunk één hartenkreet om schaalverkleining, een drie pagina’s lang aangehouden ‘leve de leefbaarheid’. Met mij, en tegenwoordig gelukkig vele anderen, hekelt Thomas von der Dunk het modieuze “managersgeblaat” en is hij van mening dat extra menskracht te prefereren is boven nog maar weer eens nieuw “Beleid”. Zelf zou ik er daarnaast een lans voor willen breken om de hele overheids- en semi-overheidssector onder de loep te leggen en met betrekking tot de reeds aanwezige medewerkers telkens de simpele vraag te stellen: wat doen die mensen de hele dag ? Geven zij de organisatie die hun van een inkomen voorziet, waar voor haar geld?

Links is conservatief geworden: het heeft het ‘eerlijk zullen we alles delen’ opgeofferd aan de ‘Verworven Rechten’. Maar, zo vraagt de auteur zich af, zijn al die rechten terecht verworven? Veel van de mooie collectieve regelingen die ons land rijk is, komen immers helemaal niet terecht bij ‘De Zwakken’ (wie dat ook mogen zijn) maar bij gesettelden die er meestal al behoorlijk warmpjes bij zitten. Von der Dunk pleit voor verdere flexibilisering van de arbeid en verwijst onder meer naar oudere ambtenaren die na twintig jaar vaste en veilige aanstelling volledig zijn ingedut! En ten aanzien van dat andere fraaie Nederlandse arrangement, de WAO, pleit hij zowaar voor “een scherpe herkeuring van álle bestaande gevallen, ongeacht hun leeftijd, waarbij alleen de werkelijke invaliden nog voor continuering in aanmerking komen”, woorden die mij een warm gevoel gaven.

Het artikel hekelt eveneens het technocratische “ingenieursdenken” dat binnen de sociaal-democratie altijd invloedrijk is geweest: verandering was per definitie goed en het ging dan altijd van ‘hoe groter hoe beter’. Op dit punt had de PvdA dus juist behoudender moeten zijn. Schaalvergroting (ook bij b.v. gemeentelijke herindeling) vergroot de afstand tussen burger en overheid. Vaak ging en gaat het om grootse visies op basis van theoretische modellen, die meestal na enige tijd niet blijken te werken omdat - ook dit deed me goed - niet voldoende rekening was gehouden met de menselijke aard.
Von der Dunks “linkse oplossing” omvat, zoals gezegd, ook een terugkeer naar de sterke en strenge staat. Dit punt wordt in het artikel voor mijn gevoel te weinig uitgewerkt. Een sterke en strenge staat, een eind aan het gedogen, so far so good ; maar dat is wat Von der Dunk betreft meteen een keuze tegen markt en privatisering. En ‘sterk en streng’ gaan helaas niet gepaard met de woorden kleiner en duidelijker. De auteur geeft niet meer dan één voorbeeld en beklimt dan maar meteen weer zijn anti-bedrijf stokpaardje en zeurt: een machtige overtreder als Schiphol krijgt altijd zijn zin!

De Europese gedachte is mooi, maar ook aan ‘Europa’ zijn grenzen: in der Beschränkung zeigt sich der Meister. In het artikel wordt dan ook alleen gepleit voor ‘méér Europa’ waar het gaat om buitenlands beleid en defensie, en voor een veel sterker europarlement. Voor het overige lijkt de auteur eerder voorstander van een stevige euro-rem, waarvoor nu onder meer in kringen van VVD en LPF stemmen opgaan. Samenwerking in plaats van oorlog, wie zou daar niet voor zijn? Maar de (sluipende) opheffing van Nederland en de andere soevereine staten van Europa, tja dat is nog iets heel anders!

Tot slot twee opmerkingen die ook in een rechts manifest niet zouden misstaan:
”Volwaardig burgerschap vergt kennis van onze politieke instituties” (in plaats van “het geboortegewicht van Catharina-Amalia“!) en “Een werkbare democratie kan niet zonder de natiestaat, en (…) een zeker nationaal cultureel bewustzijn.”

Op de zaken waar Von der Dunk en ik het niet over eens zijn (die zijn er ook genoeg), zal ik hier niet ingaan. Wel merk ik op dat hij aan een aantal belangrijke vraagstukken van onze tijd weinig of helemaal geen woorden vuil maakt. Niets over internationaal terrorisme en moslimfundamentalisme; ook niet over criminaliteit en veiligheid; en immigratie en integratie moeten het doen met genoemde zijdelingse verwijzing naar nationaal bewustzijn en de sneer over de nieuwste oranjetelg - én met Von der Dunks slotvraag: “Hoe wil men migranten de waarde van het eigen karakter van de Nederlandse samenleving bijbrengen, als de inburgering aan een task force is uitbesteed?” Waar velen zich met hem zullen ergeren aan de goedkope stoerdoenerij van deze woordkeus, schuwt de cultuurhistoricus de grote woorden niet: pseudo-kosmopolitisme en na-aperij van
– natuurlijk, ik dacht al: wat duurt het lang - het toch minimaal één keer per essay te verdoemen Amerika !

Hulp die niet helpt

2003-10-01T17:26:00.000+02:00

Flashback
Twee dames schuiven aan bij Paul Witteman; parlementaire zwaargewichten, de ene van liberalen huize, de andere, de jongste, sociaal-democraat. Hun namen rijmen en rieken naar het hoge noorden. Op tafel ligt een boek, ook lijvig maar met een korte titel: de naam van een continent, zes letters. Als de ene dikke dame schuchter, bijna schuldbewust, suggereert dat Nederland misschien ooit 0,7 procent van zijn bruto nationaal product zou kunnen besteden aan ontwikkelingssamenwerking - in plaats van 0,8 - speelt de ander de rol van Groot-Inquisiteur met verve. Noties als beschaving, solidariteit, medemenselijkheid … zweven door de studio. Het boek wordt niet geopend, komt nauwelijks aan de orde.

Cijfers
Van het totale bedrag dat Nederlandse belastingbetalers jaarlijks opbrengen, gaat het grootste gedeelte naar onderwijs, sociale voorzieningen en de staatsschuld. Zo’n drie procent wordt besteed aan ontwikkelingssamenwerking: bilateraal, multilateraal (via Verenigde Naties, Wereldbank, Europese Unie) en via de zogenaamde NGO’s (particuliere maar wel gesubsidieerde organisaties als NOVIB, HIVOS, CORDAID, ICCO, Terre des Hommes en Plan Nederland). Een fors bedrag: ongeveer de helft van wat we jaarlijks uitgeven aan volksgezondheid of aan verkeer, en niet heel veel minder dan stelposten als Justitie of Volkshuisvesting. Van de ca. € 800 miljoen aan rechtstreekse (bilaterale) hulp gaat ongeveer € 360 miljoen naar zwart Afrika; van de negentien zogenaamde voorkeurslanden die de Nederlandse overheid heeft aangewezen, liggen er elf in die regio.

Feiten en goede bedoelingen
Op 24 juni 2003 organiseerde de conservatieve Edmund Burke Stichting een lezing met als thema ‘Het falen van Afrika’. Spreker was Roel van der Veen, werkzaam op de Directie Sub-Sahara Afrika van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Van der Veen publiceerde een geruchtmakend boek over de geschiedenis van Afrika tijdens en na de Koude Oorlog. Het conservatisme - met zijn nadruk op realisme, zijn erkenning van het kwade in de mens en zijn scepsis t.a.v. vooruitgangs- en maakbaarheidsnoties - contrasteert nogal met de wereld waarin Van der Veen zijn dagelijks brood verdient, en met het dominante denken binnen die wereld.

Gastheer Bart Jan Spruyt verklaarde de themakeuze door te wijzen op het verwijt dat conservatieven geen oog zouden hebben voor ‘zachte’ issues als sociale rechtvaardigheid, milieu en internationale solidariteit. Dat verwijt is onterecht, aldus Spruyt; het gaat veeleer om een andere benadering van dergelijke thema’s, samen te vatten als: het primaat van de feiten boven de goede bedoelingen. Hoe ver die van elkaar verwijderd kunnen raken, toont Van der Veens Afrika-analyse bij uitstek aan. Hij werpt namelijk een ontnuchterend licht op het nettoresultaat van de vele miljarden dollars die gedurende bijna een halve eeuw richting Afrika zijn gegaan, en van het bloed, het zweet en de tranen van talloze ontwikkelingswerkers…

Afrika
Afrika is het enige continent dat zich niet aan de armoede lijkt te kunnen ontworstelen. Die armoede is er sinds de onafhankelijkheid niet af- maar toegenomen. Terwijl het aantal mensen dat moet rondkomen van minder dan één dollar per dag, sinds de jaren tachtig is teruggebracht van 30 procent van de wereldbevolking tot 20 procent, gaan de ontwikkelingen in Afrika in tegenovergestelde richting: tegenwoordig is ongeveer de helft van alle Afrikanen volgens deze definitie arm (in een groot en potentieel rijk land als Nigeria was dat in 2000 zelfs 70 procent – tegen 25 procent aan het eind van de koloniale overheersing!). En dat is, aldus Van der Veen, niet te wijten aan kolonialisme, neokolonialisme, kapitalisme, globalisering of andere krachten van buitenaf, maar hoofdzakelijk aan Afrikaanse tradities en interne factoren.

Van der Veen durft de vraag te stellen ‘Wat is er mis met Afrika?’. In zijn boek stelt hij bovendien een nog boudere vraag: “Droeg de internationale steun wel aantoonbaar bij aan het ontwikkelen van landen c.q. het verminderen van de armoede aldaar of maakte die steun eigenlijk niet uit? Of was het zelfs mogelijk dat de internationale hulp de ontwikkeling vertraagde of belemmerde ?” Hij identificeert drie actoren in het politiek-sociale krachtenspel van de postkoloniale periode: de bulk van de bevolking van de jonge Afrikaanse staten, op het platteland en in de steden; de nieuwe, relatief kleine, niet-traditionele elite, die als het ware de staat erfde van de kolonisator; en ten slotte de diverse ‘buitenlandse partijen’, die in de meeste landen na de formele onafhankelijkheid bepaald niet uit beeld verdwenen.

In de onderlinge verhoudingen tussen deze actoren ligt de verklaring voor ‘het falen van de staat’, een fenomeen dat in het overgrote deel van de landen in deze regio in meer of mindere mate te constateren valt. De op Europese voorbeelden geënte staten die rond het midden van de vorige eeuw in Afrika werden gesticht, zo stelt Van der Veen, pasten eenvoudig niet op de Afrikaanse realiteit. Afrikaanse staten gingen na hun onafhankelijkheid op een dermate andere wijze werken dan wij in het westen gewend zijn, dat men zich soms afvraagt: zijn het wel staten ? De afrikanisering van de politiek bracht elites aan de macht die aanvankelijk op geen enkele wijze verankerd waren in de samenleving. Er ontwikkelden zich daarom nieuwe patronage- en cliëntèlesystemen, die eerder aan de maffia doen denken dan aan een politiek, laat staan een democratisch systeem. Toch ging het hier om een zeer Afrikaans antwoord op de ontstane situatie: macht heeft in Afrika nu eenmaal alles te maken met ontzag voor de machthebber en met behoud van de status quo - en zo goed als niets met ontwikkeling in de betekenis die wij aan dat woord hechten. Bovendien is macht in Afrika per definitie absoluut: wie de politiek beheerst, beheerst bijvoorbeeld ook de economie. Vrijwel overal ontstonden ‘predator states’ die zich kenmerken door “machtsmisbruik, corruptie, een uitdijend en inefficiënt ambtenarenapparaat, gebrek aan economische concurrentiekracht, het ontbreken van een substantiële particuliere sector, slechte economische prestaties enzovoort.” Ordehandhaving en andere dienstverlening aan de bevolking als geheel (gezondheidszorg, onderwijs, infrastructuur) stonden niet hoog op de agenda van de nieuwe leiders, en in sommige gevallen helemaal niet.

Intussen pompten donorlanden onvoorstelbare hoeveelheden geld naar de regio. Het Nederlandse budget voor ontwikkelingssamenwerking is vergelijkbaar met het gehele bruto nationaal product van Senegal! Aanvankelijk ging dat geld zelfs rechtstreeks naar de machthebbers aldaar, later verliep e.e.a. vaker via agentschappen en plaatselijke organisaties.

Afrikaanse tradities veroorzaken de uitholling van de Afrikaanse staten. De maatschappelijke structuur en de Afrikaanse cultuur belemmeren de meeste pogingen tot herstel en opbouw. Tel bij dit alles op de explosieve bevolkingsgroei en urbanisatie in de Afrikaanse landen, alsmede de aids-pandemie sinds de jaren tachtig, en het zal duidelijk zijn dat er geen snelle, eenvoudige uitweg bestaat uit de situatie die sinds de onafhankelijkheid is ontstaan. Zeker niet als men in aanmerking neemt dat Afrika - door haar relatief onbelangrijke rol in de wereldeconomie – binnen de belangrijkste internationale fora slechts marginaal aandacht krijgt.

Is er dan überhaupt wel een oplossing? En zo ja, op welke termijn, in welke richting en met wie of wat als motor van verandering? Met deze open vragen eindigde Van der Veen zijn betoog. Hij noemde weliswaar een handjevol landen die een uitzondering vormen op de regel, en hij stipte een enkele ontwikkeling aan die op de lange termijn misschien positief zou uitpakken, maar al met al was het geen vrolijk verhaal. Wel een helder verhaal.

Geen conclusies alstublieft!
Toch stelde zowel de lezing als de aansluitende discussie mij teleur. Nu zei eindelijk eens iemand A (en wel op deskundige, betrokken, integere en bij tijden meeslepende wijze) en daarna bleef het stil – of liever gezegd: de A werd nog eens uitgediept, nader ingevuld en van interessante detailvragen en kanttekeningen voorzien. Maar de zo voor de hand liggende B (of zelfs maar de suggestie: zullen we het, nu we hier toch zitten, niet ook eens over B hebben ?) werd angstvallig vermeden.

Ik deed een voorzichtige poging, maar Van der Veen keek daar ongeveinsd vreemd van op: “Tja, ik ben ambtenaar; ik word niet geacht een politieke mening te hebben.” Bij weinige aanwezigen leek Van der Veens analyse de vraag op te werpen die wat mij betreft de hamvraag is: is het verantwoord door te gaan met ‘ontwikkelingssamenwerking’ in de huidige vorm en met de huidige omvang? Jarenlang heeft er klaarblijkelijk democratisch draagvlak voor bestaan, maar dat draagvlak was er voor het ideaal van de multiculturele samenleving tot voor kort toch ook? In 1970 spraken de rijke landen af elk ten minste 0,7 procent van hun bruto nationaal product voor dit goede doel te bestemmen, maar 1970 is lang geleden en er is dus het een en ander gebeurd. Momenteel houden trouwens behalve Nederland alleen Luxemburg en de Scandinavische landen zich aan de afspraak! Toch zijn partijen nog altijd doodsbang voor het onderwerp: zelfs van 0,8 % terug naar de afgesproken 0,7 % is nagenoeg onbespreekbaar. Over een politiek taboe gesproken! Erica Terpstra bracht de suggestie destijds in Buitenhof ter tafel, maar op een manier alsof ze het zelf eigenlijk ook iets buitengewoon obsceens vond ...

Nog twee aspecten rondom het thema ‘hulp aan Afrika’ (‘duurzame armoedebestrijding’ moet het dezer dagen in politiek correct jargon heten) bleven buiten beschouwing.

Allereerst de vraag: waar komt die dwangneurose in onze nationale psyche eigenlijk vandaan? Die neiging tot steunen, helpen, subsidiëren tegen de klippen op; coûte que coûte, zelfs als duidelijk is dat de kosten niet tegen de baten opwegen; zelfs als duidelijk is, zoals in het geval van Afrika, dat er nauwelijks baten zijn. Wat moeten we dan steunen? Wie? Het lijkt alsof we wanhopig op zoek zijn naar een motortje voor de vooruitgang om onze solidariteitspetroleum in te gieten. “Ja, dat heeft te maken met onze historische schuld aan Afrika”, probeerde iemand – maar zo direct betrokken bij de uitbuiting van dat continent is Nederland nu toch ook niet geweest?

Ten slotte bleef één ‘actor’, één belangengroep, vrijwel geheel buiten beeld, namelijk die waarvan Roel van der Veen zelf deel uitmaakt. De vraag ‘wie heeft er voordeel van?’ kan vaak verhelderend zijn. In Afrika is dat dus in elk geval niet de gewone bevolking. Maar in Nederland bestaat er natuurlijk wel (precies als in het geval van vluchtelingenopvang, vredesmissies en de uitkeringsindustrie) een bloeiende subcultuur, en een professionele beroeps- en belangengroep met bijbehorende lobbyisten en al. En het is toch ook een leuke baan? Je verdient redelijk tot goed, je ziet wat van de wereld, het staat goed op je CV; schone handen, het bloedend hart gestelpt - en dat alles met nog een vleugje Indiana Jones ook! Zulke industrieën hebben een autonome overlevingsdrang. Conservatieven en neoconservatieven mogen vinden dat goede bedoelingen nooit mogen worden verward met feitelijke resultaten, maar bij het Directoraat-Generaal Internationale Samenwerking en bij de Nederlandse hulpclubs kijkt men daar anders tegenaan.

Eén van die clubs, Foster Parents Plan Nederland, veranderde zijn naam toen bekend was geworden dat de interimdirecteur er op één werkdag bijna net zoveel verdiende (‘verdiende’!) als Jan Modaal in een hele maand - en dat is dan nog een Nederlandse Jan Modaal, geen Afrikaanse!

Hans Aniba, september 2003

Wat wij willen

2003-01-01T13:38:00.000+01:00

- Wij willen dat iedereen kan wonen in een omgeving waar men zich thuis voelt, op zijn gemak en vooral veilig.

- Wij willen een eind aan het slappe gedoogbeleid en de ambtenarenheerschappij die Nederland al decennia teisteren.

- Wij willen niet dat de verzorgingsstaat wordt afgeschaft, maar wel de volledig uit de hand gelopen vertroetelstaat en het absurde subsidieparadijs dat Nederland geworden is. Het is een schande dat ouderen die hun hele leven gewerkt hebben, nu worden gedwongen langer door te gaan terwijl enorme aantallen mensen al jarenlang vrolijk aan de kant staan! De echte verzorgingsstaat is alleen te redden van de dreigende ondergang als we afspreken dat wie zijn broek kan ophouden, die voortaan ook zelf ophoudt. En dat we niet eindeloos doorgaan met het binnenhalen van importpartners en andere uitkeringsgerechtigden van morgen.

- Waar mogelijk kiezen wij voor kleinschaligheid, minder regels en de vrije markt. Juist daar waar dat niet mogelijk is, liggen de taken van de overheid.

- Wij willen zowel landelijk als gemeentelijk een kleinere overheid die consequent en duidelijk is, en indien nodig streng.

- Wij hebben een broertje dood aan politici die krokodillentranen huilen over ‘de kloof tussen burger en politiek’ maar vervolgens weigeren ook maar iets aan die kloof te doen. Zolang we belangrijke zaken als immigratie, de euro, de uitbreiding van Europa enz. door de strot geduwd krijgen - en daar zijn ook op gemeentelijk niveau talloze voorbeelden van - is Nederland nog lang niet ‘af’. Ons land kan en moet democratischer!

- Wij willen minder aandacht voor Europa en meer voor Nederland. Is Europa ‘best belangrijk’? Nou, wij vinden Nederland een stuk belangrijker!! Aan een nepparlement en een nepgrondwet heeft niemand behoefte, aan echte democratisering wel. En dat gaat zeker niet gebeuren in Brussel of Straatsburg; dat kan alleen in de Tweede Kamer en de gemeenteraden.

- De systematische onttakeling van ons land, van binnenuit en buitenaf, moet stoppen. De multi-etnische samenleving afschaffen kan niet, en dat hoeft ook helemaal niet. Ongebreidelde multiculturele wildgroei tegengaan kan wel. Het is nodig te erkennen dat ‘de multiculturele droom’ hard op weg is een nachtmerrie te worden.

- Wij voeren vrijheid van meningsuiting en meningsvorming hoog in ons vaandel. Wij willen over alles kunnen spreken en schrijven zonder meteen in verdachte hoek te worden gedrukt. Bij meer democratie hoort: het bespreekbaar maken van de ontelbare taboes, onzichtbare onderwerpen en politieke dogma’s die in Nederland ook na mei 2002 jammer genoeg nog altijd bestaan.

Van rechtse utopieën, de dingen die niet kunnen

2002-07-07T17:03:00.000+02:00

Als je de wegen breder maakt, worden de files niet korter. Door strenger te straffen worden misdadigers niet ontmoedigd. Daadwerkelijk en consequent uitzetten helpt niets in de strijd tegen mensensmokkel en illegale immigratie. Minder regels en restricties, minder beleidsrapporten, managers en vergaderingen – het leidt allemaal niet tot betere bedrijfsvoering op scholen, in de zorg en bij de politie. En door het gebruik van een paraplu blijven kapsel en kleding bij regen doorgaans niet droger dan zonder.

Ik meld het maar even, want als ik de mainstream-opiniemakers in dit land mag geloven (vrijwel zonder uitzondering gepositioneerd tussen gematigd progressief en stark raving loony leftist), zit de werkelijkheid toch echt veel ingewikkelder in elkaar dan de man in de straat en de vrouw aan de borreltafel geneigd zijn te denken. Hoe durven die trouwens zo maar op te schuiven naar rechts ? Hoe komen zij erbij ?

Lastenverlaging is levensgevaarlijk voor de economie; referenda en gekozen bestuurders leiden juist tot minder betrokkenheid van de bevolking bij de politiek en qua Europa kunnen we niet eens meer terug al zouden we dat willen … Het zal allemaal best, maar de gewapend-betonnen stelligheid waarmee de dames en heren een en ander verkondigen, en het haast tastbare genoegen dat ze kennelijk aan hun njet beleven, doen mij twijfelen.

Minder ambtenaren ? Kleinere scholen en ziekenhuizen? “Onmogelijk!” brullen onze linkse en linksige, maar toch vooral aartsconservatieve, columnisten en presentatoren in koor. “In elke geval onmogelijk zonder vele extra miljoenen naar die sectoren te sluizen …”

Schei toch uit ! Ik weet best dat de werkelijkheid taai is en dat het niet eenvoudig is mensen en organisaties die al jaren iets op een bepaalde manier doen, in een andere richting te sturen. Maar als je domweg weigert te geloven dat zulks überhaupt mogelijk is, tja, dan heeft politiek weinig zin. Dan is het misschien maar het beste Wim Kok te smeken om terug te komen, als premier voor het leven. En dan met zijn allen wegsluimeren in een eeuwig durende Purple Haze. Beter dan die paarse paradijsdroom kan het immers niet worden? En die stomme paraplu gooi ik ook meteen weg!

- juli 2002

Les Misérables

2001-01-01T17:12:00.000+01:00

De romantische gedachte dat de mens in wezen goed is, is volgens Frits Bolkestein jarenlang het leidend beginsel geweest in de Nederlandse politiek . Inmiddels lijkt het te zijn vervangen door het principe dat de mens in wezen zielig is, althans in de verkiezingsprogramma’s van PvdA, D66 en CDA. Als smeermiddel voor tong en hersencellen kregen de deelnemers aan de VVD-Kadercursus 1999 op vier zaterdagen stellingen voorgelegd die afkomstig waren uit de verkiezingsprogramma’s van de huidige regeringspartijen en de grootste oppositiepartij. Conclusie: de Haagse politiek zal er in de eenentwintigste eeuw voor moeten waken tussen de slachtoffers en potentiële slachtoffers, achterstandsgroepen en andere te begeleiden, stimuleren en beschermen ingezetenen van Nederland, niet het zicht te verliezen op de mondige en zelfstandige burger.

Iedereen weet dat geen twee mensen gelijk zijn, maar de overheid moet, aldus een van de PvdA-stellingen, toch maar zien voor iedereen gelijke kansen te scheppen. Gelijke kansen ... Toegegeven, het is een iets hanteerbaarder begrip dan Gelijkheid, het hoog gegrepen ideaal van heel wat echte en vermeende revoluties. Maar: gelijke kansen waarop eigenlijk? En hoe realiseer je die als overheid zonder te vervallen in het soort psychische en fysieke gelijkschakeling die we kennen uit de anti-utopieën van o.a. George Orwell en Aldous Huxley ? Ik weet wel dat ze bij de PvdA heus iets anders bedoelen als ze het er nog eens hebben over nivellering, maar er zijn in de geschiedenis genoeg voorbeelden van wat er kan gebeuren als een overheid ernaar streeft dat niemand meer achtergesteld en zielig is. Veel belangrijker is echter de vraag: hoe zinvol en relevant is een dergelijk uitgangspunt eigenlijk nog als leidraad voor de praktische politiek in onze jaren ?

Een andere stelling van sociaal-democratische signatuur gaat over flexibele arbeid. Weliswaar mag er van de PvdA tegenwoordig zoiets bestaan als ‘de flexibele werknemer’, maar flexwerkers moeten dan meteen weer wettelijk beschermd en van overheidswege begeleid worden. Jammer hoe een vrijwel alom als positief ervaren ontwikkeling op de arbeidsmarkt alleen ‘officieel wordt erkend’ als er weer een flinke klodder wetgeving bij mag worden opgediend !

Geloofden veel christenen vroeger, net als liberalen, in spontane, zelfregulerende maatschappelijke processen, tegenwoordig moet er juist ook van de christen-democraten van alles worden aangestuurd, ondersteund, gefaciliteerd en beschermd - en in het geval van het gezin zelfs bevoordeeld ... In zijn paragraaf over Zorg schrikt het CDA er niet voor terug het complete jargon van de sociaal-democratie in stelling te brengen: tweedeling, achterstand, rijk vs. arm, solidariteit. Volgens deze partij dient er een financiële vergoeding te komen voor - nieuw woord - naastenzorg (zo’n vergoeding mag overigens juist vanuit de christelijke gedachte uiterst dubieus genoemd worden!). Voorts worden een wettelijk afdwingbaar recht op deeltijdwerk en meer verlofmogelijkheden bepleit (zorgverlof, opfrisverlof). Dat het geld ook ergens moet worden verdiend, en dat dit gebeurt in en door bedrijven, en niet door verlof maar door werk, is een fundamenteel inzicht dat bij de PvdA en partijen aan haar linkerzijde nooit sterk heeft geleefd. Maar bij het CDA valt zo’n benadering op - en tegen ...

Naast De Hoeksteen en De Onderkant zijn er in de samenleving nog veel meer steun- en beschermingbehoevenden te vinden: ook studenten, kunstenaars en migranten komen in aanmerking. D66 toont zich wat de eerste groep betreft geducht voor teveel selectie, of althans voor een selectie die te vroeg plaatsvindt of die alleen gebaseerd is op een bijkomstigheid als studieprestaties: iedereen die een beetje mee kan komen op school, moet minstens een jaar doorbrengen aan de Universiteit of aan een HBO-instelling. Een mooi thema wellicht voor een Prijs/Nut-discussie?

Ook de cultuur kan het volgens de sociaal-liberalen niet alleen af: weliswaar mag de overheid zich niet met de inhoud bemoeien maar zonder financiële en infrastructurele ondersteuning zou het kennelijk allemaal snel bergafwaarts gaan. Dat daarbij dan vooral migranten met artistieke aspiraties aan het kortste eind zouden trekken, lijkt vanzelf te spreken. Dus moet de overheid werken aan het scheppen van meer ruimte voor hun cultuuruitingen, nadrukkelijke aandacht van kunstvakopleidingen voor deze doelgroep en meer inbreng in de media.

Onze overheid regelt en verzorgt teveel en het is vaak al lang niet meer duidelijk waarom. Slachtofferdenken en regelneverij gaan hand in hand, iets waar onze volksaard zich goed toe leent: dominee en ambtenaar kunnen het goed vinden. Maar was er niet ook een koopman in het spel? Zeker: die mag de middelen opbrengen om al dat gebescherm, gebegeleid, gestuur en gesteun te bekostigen! Het is daarom dat echte liberalen (en die zijn ook echt sociaal!!) de wildgroei van sturende, beschermende en begeleidende instanties en regelingen op zijn minst een halt willen toeroepen. De meeste Nederlandse partijen hebben dit streven kennelijk aanmerkelijk lager, of in het geheel niet, op hun politieke agenda staan.

2000